Po niemal dwóch latach postoju tarczy TBM Katarzyna znany jest zakres działań niezbędnych do jej ponownego uruchomienia. Niemiecki producent maszyny, firma Herrenknecht, przeprowadził analizę jej stanu technicznego i wskazał konieczne prace naprawcze. PKP Polskie Linie Kolejowe przekazały KNews.pl szczegóły przygotowań do wznowienia budowy tunelu średnicowego w Łodzi. Zanim Katarzyna będzie mogła kontynuować drążenie, musi dotrzeć do specjalnego bloku serwisowego przy al. 1 Maja. Jej uruchomienie zaplanowano na przełom pierwszego i drugiego kwartału 2027 roku.
fot.: PKP PLK S.A.
Herrenknecht określił zakres napraw tarczy TBM Katarzyna
PKP Polskie Linie Kolejowe otrzymały analizę stanu technicznego tarczy TBM Katarzyna, przeprowadzoną przez jej producenta, niemiecką firmę Herrenknecht. Ekspertyza pozwoliła określić zakres prac naprawczych i serwisowych koniecznych do przywrócenia maszyny do eksploatacji. To ważny etap przygotowań do dokończenia tunelu średnicowego, którego budowa została wstrzymana po serii zdarzeń związanych z bezpieczeństwem obiektów znajdujących się nad trasą drążenia. Katarzyna pozostaje unieruchomiona od 10 listopada 2024 roku, kiedy zatrzymała się pod budynkiem przy al. 1 Maja 21.
Z informacji przekazanych redakcji KNews.pl wynika, że naprawy zostaną podzielone na dwa etapy. Pierwszy obejmie prace umożliwiające bezpieczne uruchomienie tarczy i jej przemieszczenie do podziemnego bloku postojowego przy al. 1 Maja. Dopiero tam przeprowadzony zostanie zasadniczy serwis techniczny. Przyjęta kolejność oznacza, że część prac musi zostać wykonana w obecnym miejscu postoju, gdzie możliwości dostępu do poszczególnych elementów maszyny są ograniczone warunkami prowadzenia robót pod istniejącą zabudową.
Kompleksowy serwis obejmie przeglądy techniczne, niezbędne naprawy oraz wymianę podzespołów. PKP PLK nie przedstawiły jeszcze szczegółowej listy elementów wymagających interwencji. Nie podano również kosztów prac ani zakresu ewentualnych uszkodzeń powstałych w czasie długotrwałego postoju maszyny. Z przekazanego stanowiska wynika natomiast, że producent określił zakres działań pozwalających przygotować Katarzynę do dalszej eksploatacji.
Pod koniec października prezes PKP PLK Piotr Wyborski informował, że wyniki przeprowadzonych badań wskazują na sprawność tarczy i nie będzie konieczne jej wydobywanie na powierzchnię. Najnowsze informacje dotyczą już szczegółowego sposobu przywrócenia maszyny do pracy. Wykonanie napraw w miejscu postoju, przemieszczenie do bloku serwisowego oraz przeprowadzenie pełnych przeglądów technicznych mają umożliwić kontynuację drążenia przy wykorzystaniu dotychczasowej tarczy, bez konieczności zastępowania jej nową maszyną.
fot.: PKP PLK S.A.
Kompleksowy serwis w podziemnym bloku przy al. 1 Maja
Podziemny blok postojowy przy al. 1 Maja stanowi jeden z ważniejszych elementów organizacji dalszej budowy tunelu średnicowego. Został przygotowany jako przestrzeń umożliwiająca prowadzenie prac technicznych przy tarczy TBM, których wykonanie bezpośrednio w tunelu jest znacznie trudniejsze. W przypadku Katarzyny ma to szczególne znaczenie ze względu na długotrwałe unieruchomienie maszyny oraz konieczność przeprowadzenia kompleksowego przeglądu przed wznowieniem zasadniczych robót.
Blok serwisowy zapewni dostęp do podzespołów maszyny, umożliwiając wykonanie prac wymagających odpowiedniej przestrzeni roboczej i zaplecza technicznego. Tarcze TBM są złożonymi urządzeniami, w których współpracują systemy urabiania gruntu, napędu, hydrauliki, transportu urobku oraz sterowania procesem drążenia. Ich prawidłowe działanie ma bezpośredni wpływ na utrzymywanie parametrów pracy tarczy i kontrolę oddziaływania robót na otaczający grunt. PKP PLK nie sprecyzowały jednak, które z tych układów będą wymagały napraw lub wymiany elementów.
Przemieszczenie Katarzyny do bloku postojowego będzie wymagało przeprowadzenia pierwszego etapu prac bezpośrednio pod centrum Łodzi. Maszyna musi odzyskać sprawność wystarczającą do bezpiecznego pokonania odcinka dzielącego ją od przygotowanego zaplecza. Operacja będzie realizowana w rejonie zabudowy, w którym wcześniejsze roboty tunelowe wiązały się z poważnymi problemami geotechnicznymi, w tym uszkodzeniami budynków przy al. 1 Maja.
Przygotowanie tarczy do dalszej pracy nie ograniczy się więc do samego uruchomienia napędów i sprawdzenia mechanizmów. Przed wznowieniem drążenia konieczne będzie również potwierdzenie prawidłowego działania urządzeń odpowiedzialnych za prowadzenie maszyny i kontrolowanie parametrów pracy. To szczególnie istotne w warunkach gęstej zabudowy miejskiej, gdzie przebieg robót musi uwzględniać stan techniczny sąsiednich obiektów i rozpoznane warunki gruntowo-wodne.
„Ostateczne potwierdzenie gotowości TBM do kontynuacji drążenia nastąpi po wykonaniu wszystkich przewidzianych prac naprawczych, przeglądów i prób technicznych” – poinformowały KNews.pl PKP Polskie Linie Kolejowe.
Wcześniej, pod koniec maja 2025 roku, przeprowadzono próbne uruchomienie tarczy, obejmujące obrót jej głowicy. Jak informowało wówczas Radio Łódź, test zakończył się pomyślnie i nie wpłynął na stan techniczny pobliskich kamienic. Nie doprowadził jednak do wznowienia drążenia. Obecny program napraw, określony po analizie producenta, ma umożliwić nie tylko uruchomienie urządzenia, lecz także jego dalszą eksploatację w warunkach wymaganych dla kontynuacji budowy tunelu.
fot.: PKP PLK S.A.
Kiedy Katarzyna ponownie rozpocznie drążenie?
PKP Polskie Linie Kolejowe poinformowały KNews.pl, że wznowienie drążenia z obecnego miejsca postoju tarczy zaplanowano na przełom pierwszego i drugiego kwartału 2027 roku, czyli okolice marca i kwietnia. W pierwszej kolejności Katarzyna ma przemieścić się do bloku serwisowego przy al. 1 Maja, gdzie zostaną wykonane pozostałe naprawy i przeglądy. Po zakończeniu tych prac maszyna będzie mogła kontynuować drążenie głównego tunelu w kierunku Łodzi Fabrycznej.
Do wykonania pozostało około 980 metrów dwutorowego tunelu prowadzącego do komory Fabryczna, zlokalizowanej w rejonie Łódzkiego Domu Kultury. Podziemna trasa powstaje w ramach połączenia kolejowego pomiędzy stacją Łódź Kaliska a dworcem Łódź Fabryczna. Budowany odcinek ma umożliwić przejazd pociągów przez centrum miasta bez konieczności kończenia biegu na dworcu Fabrycznym. Inwestycja obejmuje również budowę podziemnych przystanków, w tym Łódź Śródmieście.
Znaczenie ma także sposób prowadzenia pozostałych robót. We wrześniu 2024 roku doszło do katastrofy budowlanej przy al. 1 Maja 23, a w listopadzie tego samego roku odnotowano kolejne zdarzenie związane z osiadaniem gruntu pod budynkiem przy al. 1 Maja 21. W konsekwencji dalsze prowadzenie prac wymaga zastosowania odpowiednich zabezpieczeń oraz rozwiązań ograniczających ryzyko uszkodzeń sąsiedniej zabudowy. PKP PLK zapowiedziały również rozbiórkę czterech kamienic znajdujących się na trasie drążenia, których stan techniczny nie pozwala na bezpieczne prowadzenie robót pod ich fundamentami.
Zakończenie drążenia nie będzie równoznaczne z ukończeniem całego tunelu średnicowego. Po dotarciu Katarzyny do komory końcowej pozostaną prace związane z wykonaniem infrastruktury torowej, systemów zasilania, sterowania ruchem kolejowym, instalacji bezpieczeństwa oraz wykończeniem podziemnych obiektów. W aktualnych założeniach PKP PLK zakończenie drążenia przewidywane jest w 2028 roku, natomiast uruchomienie połączenia kolejowego w 2031 roku.
fot.: PKP PLK S.A.
Wybór nowego wykonawcy i dalsze prace przy tunelu
Równolegle do przygotowań technicznych prowadzona jest procedura wyboru wykonawcy, który przejmie odpowiedzialność za dokończenie drążenia tunelu średnicowego. PKP PLK odstąpiły od umowy z dotychczasowym wykonawcą, Przedsiębiorstwem Budowy Dróg i Mostów z Mińska Mazowieckiego, wskazując między innymi na wielomiesięczne opóźnienia, nieprawidłowości techniczne oraz brak skutecznych działań zmierzających do zakończenia inwestycji. Według przedstawionej przez inwestora w lutym 2026 roku oceny Inżyniera Kontraktu, zaawansowanie rzeczowe prac w momencie odstąpienia od umowy wynosiło 53,4 proc.
Nowe postępowanie dotyczy zadania pod nazwą „Etap I, Dokończenie drążenia tunelu do Komory Fabryczna”. PKP PLK skierowały 13 sierpnia 2026 roku zaproszenia do trzech podmiotów posiadających doświadczenie w realizacji inwestycji tunelowych. Procedura prowadzona jest w trybie negocjacji bez ogłoszenia. Przedmiot zamówienia obejmuje dokończenie zasadniczej części tunelu z wykorzystaniem tarczy TBM Katarzyna, której przywrócenie do pracy stanowi element przygotowań do realizacji kontraktu.
Termin składania ofert wyznaczono na 17 listopada 2026 roku. Datę tę potwierdził w październiku wiceminister infrastruktury Piotr Malepszak podczas konferencji poświęconej rozwojowi kolei dużych prędkości. PKP PLK zakładały wybór wykonawcy na przełomie 2026 i 2027 roku. Nazwy firm zaproszonych do postępowania nie zostały oficjalnie ujawnione.
Niezależnie od przygotowań do dalszego drążenia prowadzone są roboty budowlane przy komorze Fabryczna. Jak informował wcześniej KNews.pl, Budimex realizuje prace związane z konstrukcjami żelbetowymi, stropami, płytami fundamentowymi, wykopami i zabezpieczeniem terenu. Zakończenie tego zakresu robót przewidziano w pierwszej połowie 2028 roku. Komora stanowi istotny element przyszłego układu podziemnych połączeń kolejowych w rejonie dworca Łódź Fabryczna, w którym mają spotkać się infrastruktura tunelu średnicowego oraz kolei dużych prędkości.
Roboty prowadzone są również w rejonie budowanego przystanku Łódź Śródmieście, przy skrzyżowaniu al. Kościuszki i ul. Zachodniej. Obejmują zabezpieczenie istniejącej infrastruktury tramwajowej i drogowej oraz przygotowanie rozwiązań umożliwiających częściowe przywrócenie ruchu samochodowego. Według informacji przekazywanych przez inwestora przejazd ul. Zachodnią w relacji północ–południe ma zostać przywrócony na przełomie listopada i grudnia 2026 roku.
„Celem wszystkich prowadzonych działań jest stworzenie warunków do bezpiecznej i sprawnej kontynuacji budowy tunelu średnicowego oraz podziemnego przystanku Łódź Śródmieście, przy zapewnieniu bezpieczeństwa mieszkańców i infrastruktury miejskiej” – przekazały KNews.pl PKP Polskie Linie Kolejowe. Zgodnie z przedstawionym harmonogramem w 2027 roku Katarzyna ma ponownie rozpocząć pracę pod centrum Łodzi, a zakończenie drążenia pozostałego odcinka zaplanowano na 2028 rok.owano na 2028 rok.
Weź udział w dyskusji!
Masz opinię, dodatkowy kontekst albo chcesz podzielić się własnym doświadczeniem? Zostaw komentarz pod artykułem.