Poza zasięgiem – Praga jesienią czyli miasto magiczne.

Jesienią Praga nabiera szczególnego uroku. Złote światło przesuwa się po fasadach starych kamienic, nad Wełtawą unosi się delikatna mgiełka, a wąskie uliczki powoli wypełniają się zapachem pieczonego ciasta, kawy i czeskich potraw. Kiedy zapalają się pierwsze latarnie, miasto zmienia swój charakter. To właśnie wtedy, między popołudniem a późnym wieczorem, najlepiej odkrywać Pragę — nie tylko jej zabytki, ale również atmosferę, dla której ludzie przyjeżdżają tu z całego świata.

fot.: Knews.pl — Średniowieczna kamienna przeprawa, której budowę rozpoczęto w 1357 roku z inicjatywy cesarza Karola IV, łączy historyczne dzielnice miasta. W tle widoczna jest gotycka Staromiejska Wieża Mostowa oraz wieża zegarowa kościoła św. Franciszka z Asyżu. Jesienią nadwełtawskie bulwary przyciągają spacerowiczów i turystów, oferując jeden z najbardziej charakterystycznych widoków na czeską stolicę.

Praga ma w sobie coś z wielkiej powieści, której zakończenia nikt nie chce poznać zbyt szybko. Jest miastem Franza Kafki, Jaroslava Seiferta i Bohumila Hrabala, ale również miejscem, w którym literatura zdaje się przenikać codzienność. Wystarczy zejść z głównego turystycznego szlaku, skręcić w jedną z brukowanych uliczek i znaleźć się na niewielkim placu, otoczonym kilkusetletnimi kamienicami. Z okien restauracji dochodzi gwar rozmów, gdzieś rozbrzmiewa muzyka, a za rogiem pojawia się kolejna gotycka wieża.

Nasze podróżowanie to wiele praskich zaułków i miejsc kultowych. Dziś opowiem o wybranych, ale będę do Pragi i okolic wracać na łamach knews jeszcze nie raz, bo czuję, że warto materializować wszystkie te obrazy zapisane w głowie.

fot.: Knews.pl — Most Karola zdobi 30 figur i grup rzeźbiarskich, w większości powstałych na przełomie XVII i XVIII wieku. Ich fundatorami były bogate rody arystokratyczne, praskie zakony, klasztory, wydziały uniwersyteckie oraz zamożni mieszczanie. Rzeźby przedstawiają przede wszystkim świętych i patronów fundatorów. Wśród ich twórców znaleźli się najwybitniejsi czescy rzeźbiarze baroku, m.in. Ferdinand Maximilian Brokoff i Matyáš Bernard Braun. Dziś część oryginalnych dzieł zastępują kopie, chroniące zabytki przed niszczącym działaniem pogody. W tle fotografii widoczne są Zamek Praski i katedra św. Wita.

Most Karola – czyżby magiczny?

Most Karola jest prawdopodobnie najbardziej romantycznym miejscem w Pradze, choć trudno tu o samotność. Niemal przez cały dzień przechodzą nim tysiące turystów. Jedni zatrzymują się przy rzeźbach świętych, inni fotografują Hradczany, a pozostali po prostu spacerują, obserwując nurt Wełtawy i przepływające pod mostem łodzie.

Historia mostu sięga XIV wieku. Jego budowę rozpoczęto w 1357 roku z inicjatywy cesarza Karola IV, po tym jak wcześniejszy Most Judyty został poważnie zniszczony przez powódź. Prace zakończono na początku XV wieku. Przez kolejne stulecia kamienna przeprawa była jednym z najważniejszych szlaków komunikacyjnych Pragi, łącząc Stare Miasto z Malą Straną i prowadząc w kierunku siedziby czeskich władców.

fot.: Knews.pl — Most Karola – jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli czeskiej stolicy. Tłumy turystów spacerują wśród barokowych rzeźb, a w tle widać gotycką Wieżę Mostową Staromiejską oraz charakterystyczną kopułę kościoła św. Franciszka z Asyżu.

Z budową mostu wiąże się niezwykła legenda. Według tradycji Karol IV miał wybrać moment położenia kamienia węgielnego po konsultacji z astrologami. Uroczystość miała odbyć się 9 lipca 1357 roku dokładnie o godzinie 5.31 rano. Zapisana w odpowiedniej kolejności data i godzina tworzą symetryczny ciąg liczb: 1-3-5-7-9-7-5-3-1. W średniowiecznym świecie, w którym astronomia, astrologia i symbolika liczb często przenikały się z polityką, taki wybór miał zapewnić budowli pomyślność i trwałość. Dzisiaj trudno rozstrzygnąć, ile w tej historii prawdy, a ile późniejszej legendy. Nie ulega jednak wątpliwości, że most przetrwał wiele powodzi, wojen i burzliwych wydarzeń.

Na jego balustradach znajduje się trzydzieści rzeźb i grup rzeźbiarskich przedstawiających przede wszystkim świętych. Większość powstała w epoce baroku, kilka stuleci po wybudowaniu samej przeprawy. Wśród najbardziej znanych jest figura św. Jana Nepomucena, z którym związana jest kolejna praska opowieść. Według tradycji duchowny został zrzucony do Wełtawy, ponieważ odmówił zdradzenia tajemnicy spowiedzi królowej. Do dzisiaj turyści dotykają brązowych płaskorzeźb na cokole jego pomnika, wierząc, że przyniesie im to szczęście i pozwoli jeszcze kiedyś wrócić do Pragi. Wypolerowany przez tysiące dłoni metal wyraźnie odcina się od ciemnej powierzchni zabytkowej rzeźby.

Most Karola ma również bardziej niezwykłe historie. Przez wieki opowiadano, że do zaprawy użytej podczas budowy dodawano jajka, aby wzmocnić konstrukcję. Współczesne badania nie potwierdziły tej popularnej legendy, choć wykazały obecność innych organicznych dodatków.

fot.: Knews.pl — Ulica Nerudova. Drewniana postać z czeskiego teatru lalek przypomina o wielowiekowej tradycji marionetek. Na tej historycznej ulicy, prowadzącej w stronę Zamku Praskiego, można znaleźć niewielkie sklepy z rękodziełem, galerie i restauracje.

Największą atrakcją pozostaje jednak sam spacer. Z jednej strony mostu wznosi się monumentalna gotycka Staromiejska Wieża Mostowa, z drugiej charakterystyczne wieże Malej Strany. Pomiędzy nimi rozciąga się ponad pół kilometra kamiennej przeprawy, z której można podziwiać Wełtawę, pobliską Kampę, czerwone dachy kamienic i wzgórze zamkowe.

Późnym popołudniem zaczyna się tutaj szczególne widowisko. Słońce stopniowo znika za wzgórzami, niebo przechodzi od złota do różu i granatu, a na moście pojawiają się pierwsze cienie. Po zmroku zapalają się historyczne latarnie gazowe. Ich ciepłe światło wydobywa z ciemności sylwetki świętych, kamienne łuki i brukowaną nawierzchnię. Most staje się wtedy bardziej tajemniczy, niemal teatralny. Łatwo wyobrazić sobie Pragę sprzed stu czy dwustu lat, kiedy ulicami przejeżdżały powozy, a wieczorne życie toczyło się w gospodach i kawiarniach.

fot.: Knews.pl — Turystyczny statek wycieczkowy na Wełtawie, a w tle rozświetlone nabrzeże i Most Legii (Most Legií), łączący Stare Miasto z Małą Straną. Wieczorne rejsy pozwalają podziwiać zabytkową architekturę czeskiej stolicy z perspektywy rzek

Wieczory nad Wełtawą

Życie Pragi toczy się po obu stronach Wełtawy. W pobliżu Mostu Karola znajduje się Kampa, niewielka wyspa oddzielona od Malej Strany kanałem Čertovka. To jedno z tych miejsc, w których warto zwolnić. Spacer nad wodą, widok na most od strony rzeki i uliczki otoczone historycznymi domami tworzą wyjątkową scenerię. Nieco dalej rozciągają się nadrzeczne bulwary, na których mieszkańcy spotykają się w kawiarniach, restauracjach i na spacerach.

Jesienią szczególnie przyjemne są popołudnia spędzone nad Wełtawą. Można obserwować statki turystyczne, tramwaje przejeżdżające przez kolejne mosty i powoli rozświetlające się miasto. Kiedy zapada zmrok, światła kamienic i zabytków odbijają się w wodzie, tworząc charakterystyczny praski pejzaż.

To jedna z największych zalet czeskiej stolicy: nie trzeba kupować biletu do kolejnego muzeum ani szukać wyszukanej atrakcji, aby doświadczyć jej atmosfery. Tu wystarczy się po prostu zatrzymać i chłonąć atmosferę.

fot.: Knews.pl — Monumentalna zachodnia fasada katedry św. Wita, Wacława i Wojciecha na Zamku Praskim. Dwie strzeliste neogotyckie wieże, bogato rzeźbione portale i ogromna rozeta należą do najbardziej charakterystycznych elementów świątyni. Choć budowę katedry rozpoczęto w 1344 roku, jej zachodnia fasada powstała dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Prace zakończono w 1929 roku, niemal 600 lat po położeniu kamienia węgielnego. Katedra jest miejscem koronacji i pochówku czeskich władców oraz jednym z najważniejszych zabytków Pragi

500 lat budowana katedra

Ponad miastem wznosi się monumentalny kompleks Zamku Praskiego, przez stulecia siedziba czeskich władców, a obecnie również rezydencja prezydenta republiki. Droga prowadząca na Hradczany należy do najbardziej malowniczych tras spacerowych w Pradze. Szczególnie pięknie prezentuje się ulica Nerudova, pełna zabytkowych kamienic, dawnych szyldów i niewielkich sklepów.

Warto przejść nią powoli, choć podejście bywa męczące. Im wyżej, tym częściej między budynkami pojawiają się widoki na czerwone dachy Malej Strany i dolinę Wełtawy.

Najważniejszym zabytkiem zamkowego wzgórza jest katedra św. Wita, Wacława i Wojciecha. Gotycka świątynia robi wrażenie już z zewnątrz, kiedy jej strzeliste wieże wyłaniają się zza zamkowych zabudowań. Wewnątrz uwagę przyciągają monumentalne sklepienia, witraże, kaplice i miejsca pochówku czeskich władców. Budowę katedry rozpoczęto w XIV wieku, a ukończono dopiero w 1929 roku.

fot.: Knews.pl — Wnętrze katedry św. Wita, Wacława i Wojciecha na Hradczanach. Monumentalna gotycka świątynia, znajdująca się na terenie Zamku Praskiego, zachwyca strzelistymi filarami, sklepieniami krzyżowo-żebrowymi i ogromnymi oknami witrażowymi.

Ale historia tego miejsca rozpoczęła się znacznie wcześniej niż budowa gotyckiej świątyni. Już w X wieku książę Wacław ufundował tutaj rotundę św. Wita, która z czasem stała się jednym z najważniejszych ośrodków religijnych Czech. W XI wieku zastąpiła ją większa romańska bazylika. Dopiero w 1344 roku, kiedy Praga została siedzibą arcybiskupstwa, rozpoczęto budowę monumentalnej gotyckiej katedry. Kamień węgielny położono 21 listopada w obecności króla Jana Luksemburskiego i jego syna Karola, przyszłego cesarza Karola IV.

Budowa trwała jednak znacznie dłużej, niż mogli przypuszczać jej fundatorzy. Wojny husyckie przerwały prace w XV wieku, a katedra przez następne stulecia pozostawała niedokończona. Dopiero w XIX wieku rozpoczęto wielkie przedsięwzięcie przywrócenia świątyni jej planowanego kształtu. Ostatecznie ukończono ją w 1929 roku, po 585 latach od rozpoczęcia budowy. Dlatego dzisiejsza katedra stanowi niezwykłe połączenie średniowiecznego gotyku i znacznie późniejszej architektury neogotyckiej.

Z zewnątrz imponuje skalą, ale prawdziwe zaskoczenie czeka za drzwiami. Po wejściu do wnętrza wzrok biegnie ku wysokim sklepieniom, kamiennym filarom i ogromnym oknom. W słoneczny dzień promienie przedostają się przez kolorowe szkło, pozostawiając na posadzce i ścianach plamy błękitu, czerwieni, złota i zieleni.

Jednym z najbardziej niezwykłych dzieł znajdujących się w katedrze jest witraż zaprojektowany przez Alfonsa Muchę, słynnego czeskiego artystę, którego secesyjne plakaty i kobiece portrety przyniosły mu międzynarodową sławę. Mucha przez wiele lat tworzył w Paryżu, ale nigdy nie porzucił zainteresowania historią i kulturą narodów słowiańskich.

W 1931 roku, dwa lata po ukończeniu katedry, w północnej nawie zamontowano witraż według jego projektu, ufundowany przez czeski bank Slavia. Dzieło wyraźnie odróżnia się od tradycyjnych gotyckich przedstawień. Dominują w nim miękkie linie, bogata ornamentyka.

Warto zatrzymać się przed nim na dłużej. Z bliska można dostrzec subtelne przejścia kolorów i szczegóły twarzy, ale dopiero z pewnej odległości kompozycja ujawnia swoją pełnię. Światło przesączające się przez szkło nadaje przedstawionym postaciom niemal malarski charakter.

fot.: Knews.pl — Otwarta w 1999 roku restauracja zachowała atmosferę dawnych czeskich barów samoobsługowych. W menu można znaleźć kilkadziesiąt tradycyjnych potraw, od gulaszu i knedlików po pieczoną wieprzowinę. Lokal przyciąga zarówno mieszkańców Pragi, jak i turystów poszukujących autentycznej czeskiej kuchni.

Miasto Kafki, Hrabala i dawnych kawiarni

Praga to także miasto literatury i kawiarni, w których przez dziesięciolecia spotykali się pisarze, artyści oraz intelektualiści. Szczególne miejsce zajmuje Café Slavia, działająca od 1882 roku kawiarnia przy Národní třída, naprzeciwko Teatru Narodowego. Bywali tutaj pisarze, aktorzy i artyści. Z lokalem związani byli między innymi Kafka, Seifert, Hrabal oraz Václav Havel. Do dziś eleganckie wnętrze kawiarni przypomina czasy, kiedy przy małych stolikach prowadzono wielogodzinne dyskusje o literaturze, sztuce i polityce.

Zupełnie inna poetyka kryje się w samym centrum Pragi, przy ulicy Havelská 23, gdzie znajduje się Havelská Koruna. To tradycyjna czeska jadłodajnia, której sposób funkcjonowania może Polakom przywoływać wspomnienia barów mlecznych z czasów PRL. I bywają tu absolutnie wszyscy.

Podstawa to oczywiście tradycyjne menu. Można tu spróbować wołowego gulaszu z knedlikami, pieczonej wieprzowiny z kapustą, smażonego sera, zup i potraw podawanych z gęstymi sosami. Są też knedliki na słodko w wielu odsłonach. Może nie jest dietetycznie, może też brakuje dań wyszukanych, ale to klasyki kuchni czeskiej, które powinny być na liście obowiązkowej każdego smakosza. Bo knedlik to podstawa.

fot.: Knews.pl

Trdelník, słodki zapach praskich uliczek

Po knedlikach czas na deser. Niemal na każdym kroku można w Pradze natrafić na stoiska sprzedające trdelník, czyli słodki wypiek w kształcie pustego cylindra.

Ciasto nawija się na specjalny wałek, obraca podczas pieczenia, a następnie posypuje cukrem i cynamonem. Wypełnione lodami waniliowymi, czekoladą, bitą śmietaną, truskawkami, orzechami czy kolorowymi dodatkami trdelníki stały się jedną z najbardziej fotografowanych praskich przekąsek. Turyści spacerują z nimi po ulicach, ustawiają się w kolejkach do popularnych stoisk i publikują zdjęcia w mediach społecznościowych.

Co ciekawe, wypiek ten nie jest tak starym czeskim przysmakiem, jak mogłyby sugerować niektóre reklamy. Jego korzenie prawdopodobnie sięgają Siedmiogrodu, a do Czech dotarł za pośrednictwem innych krajów Europy Środkowej. Współczesna praska wersja, zwłaszcza wypełniona lodami, jest przede wszystkim fenomenem turystycznym.

Nie zmienia to faktu, że w chłodny jesienny wieczór zapach świeżo pieczonego ciasta z cynamonem stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych elementów spaceru po centrum miasta.

fot.: Knews.pl — Rynek Staromiejski (Staroměstské náměstí) – historyczne serce czeskiej stolicy, z gotyckim Kościołem Marii Panny przed Tynem, Ratuszem Staromiejskim i słynnym zegarem astronomicznym Orloj. Jesiennymi wieczorami plac wypełniają turyści, a zabytkowe kamienice i restauracje tworzą wyjątkową atmosferę miasta.

Praga po zmroku

Prawdziwy urok Pragi objawia się późnym popołudniem, kiedy dzień niepostrzeżenie przechodzi w wieczór. Na Rynku Staromiejskim robi się coraz tłoczniej. Turyści gromadzą się przed zegarem astronomicznym Orloj, który powstał w 1410 roku i należy do najstarszych działających zegarów astronomicznych na świecie. Nie służy wyłącznie do odmierzania godzin. Jego skomplikowane tarcze pokazują również położenie Słońca i Księżyca, znaki zodiaku oraz czas liczony według dawnych systemów. Jest jednym z najbardziej fascynujących przykładów średniowiecznej myśli technicznej.

Wąskie uliczki prowadzące od Rynku Staromiejskiego w kierunku Mostu Karola są pełne ludzi. Słychać rozmowy w wielu językach. Przed cukierniami stoją kolejki, w gospodach nalewa się czeskie piwo, a grupy turystów przemieszczają się od jednego zaułka do drugiego.

fot.: Knews.pl — zabytkowa przeprawa przez Wełtawę, ozdobiona 30 figurami i grupami rzeźbiarskimi przedstawiającymi świętych oraz postacie związane z historią chrześcijaństwa. Większość rzeźb powstała na przełomie XVII i XVIII wieku z fundacji arystokracji, zakonów i zamożnych mieszkańców Pragi. Monumentalne kompozycje, ustawione po obu stronach mostu, należą do najbardziej charakterystycznych elementów panoramy czeskiej stolicy.

Kiedy późnym wieczorem wraca się na Most Karola, Praga wygląda inaczej niż kilka godzin wcześniej. Na tle ciemnego nieba wyraźnie rysują się wieże, po Wełtawie przesuwają się refleksy świateł, a nad miastem góruje iluminowany zamek. Jest w tym widoku coś, co przywodzi na myśl stare powieści, dawne ryciny i historie opowiadane przez kolejne pokolenia.

Praga nie potrzebuje szczególnych atrakcji, aby pozostawić po sobie wspomnienia. Wystarczą kamienne uliczki, blask latarni, zapach cynamonu i rzeka, nad którą od stuleci toczy się życie.rysują się wieże, po Wełtawie przesuwają się refleksy świateł, a nad miastem góruje iluminowany zamek. Jest w tym widoku coś, co przywodzi na myśl stare powieści, dawne ryciny i historie opowiadane przez kolejne pokolenia.

Praga nie potrzebuje szczególnych atrakcji, aby pozostawić po sobie wspomnienia. Wystarczą kamienne uliczki, blask latarni, zapach cynamonu i rzeka, nad którą od stuleci toczy się życie.czy się życie.