Rektor Politechniki Łódzkiej: Nie liczba studentów, lecz jakość kształcenia będzie najważniejsza

Politechnika Łódzka przyjęła niemal cztery tysiące nowych studentów, ale rektor uczelni już myśli o nadchodzącym niżu demograficznym. Zmienia się również sposób kształcenia przyszłych inżynierów, a sztuczna inteligencja stawia przed wykładowcami nowe wyzwania. Tymczasem Politechnika coraz mocniej rozwija działalność badawczą. W najlepszym roku przychody z dodatkowych projektów i usług były aż dwukrotnie wyższe od państwowej subwencji.

Prof. Krzysztof Jóźwik, rektor Politechniki Łódzkiej, w rozmowie z KNews.pl mówi o tegorocznej rekrutacji, najpopularniejszych kierunkach studiów oraz zmianach w programach nauczania. Wyjaśnia, dlaczego przyszli inżynierowie muszą zdobywać praktyczne umiejętności i jak uczelnia podchodzi do wykorzystywania sztucznej inteligencji. Opowiada również o międzynarodowej współpracy, możliwościach studiowania na zagranicznych uczelniach oraz projektach badawczych realizowanych wspólnie z przedsiębiorstwami. Ujawnia także, jak duże dodatkowe przychody potrafi wypracować Politechnika.

fot.: Politechnika Łódzka

Nowy rok akademicki. Inżyniera nie można wykształcić wyłącznie online

KNews.pl: Panie Rektorze, rozpoczął się nowy rok akademicki. Przyjeżdżając dzisiaj na Politechnikę, widziałem mnóstwo studentów. To bardzo dobry widok, zwłaszcza po latach, kiedy tak wiele mówiło się o studiowaniu online.

K.J.: W obszarze inżynierii to nie wchodzi w grę. Nie da rady. Trzeba dotknąć, trzeba zmierzyć, trzeba pójść do laboratorium i popracować. Teoretycznie można sobie wyobrazić kształcenie online, ale efektywność takiego procesu jest bardzo słaba. Inżynier musi mieć praktykę. Nawet gdybyśmy nagrali pokazowe ćwiczenia laboratoryjne, nie przyniosłoby to tego samego efektu. Czym innym jest obejrzenie filmu, a czym innym sytuacja, kiedy student weźmie termoparę do ręki, sam ją podłączy i wykona pomiar.

Musi to zobaczyć, musi samodzielnie wykonać określone czynności. Ale jest jeszcze drugi aspekt. Ćwiczenia laboratoryjne uczą przestrzegania zasad bezpieczeństwa. Student przekonuje się, że coś może być gorące, coś może być zimne, a zimne wcale nie musi oznaczać bezpiecznego. Że coś się obraca i trzeba uważać, ponieważ można sobie zrobić krzywdę. Tych aspektów jest bardzo wiele.

Laboratorium nie tylko pozwala zdobywać umiejętności inżynierskie, ale również uczy odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i innych ludzi. Dlatego kształcenie online może być przydatne, ale w ograniczonym zakresie. W przypadku studiów technicznych nie zastąpi bezpośredniej pracy z urządzeniami i aparaturą.

fot.: Uroczysta immatrykulacja studentów podczas inauguracji roku akademickiego 2026/2027 w Łodzi

Rekrutacja lepsza niż przed rokiem. Ale nadchodzi niż demograficzny

KNews.pl: Wróćmy do rozpoczętego roku akademickiego. Ilu nowych studentów przyjęliście? Jak wygląda rekrutacja w porównaniu z poprzednim rokiem?

K.J.: Rekrutacja w tym roku była lepsza niż w poprzednim. Jest to zapewne również efekt tego, że większa była liczba kandydatów zdających maturę, a więc więcej osób mogło aplikować na studia.

Niemniej wyraźnie odnotowaliśmy przyrost liczby osób rozpoczynających naukę. Na studiach stacjonarnych pierwszego stopnia mamy niemal cztery tysiące nowych studentów. To znacząca liczba i dość duży wzrost w stosunku do poprzedniego roku.

Natomiast już dzisiaj myślimy o tym, co wydarzy się za dwa lata. Obecny i przyszły rok to jeszcze okres, w którym liczba absolwentów szkół średnich będzie stosunkowo duża. Później trafimy na głęboki niż demograficzny i pojedyncze roczniki. Co wtedy będzie się działo? Tego nie wiemy, ale musimy się przygotować.

KNews.pl: W jaki sposób?

K.J.: Nasza oferta edukacyjna jest stale modernizowana. Nawet jeżeli nie otwieramy nowych kierunków, zmieniamy te, które już istnieją. Dodajemy nowe moduły, przechodzimy na kształcenie oparte na projektach i wyzwaniach, umożliwiające studentom bezpośredni udział w rozwiązywaniu problemów. Bardzo ważna jest interdyscyplinarność. Chcemy, żeby studenci mieli możliwość pracy nad zagadnieniami wymagającymi wiedzy z różnych obszarów.

Planujemy również uruchomienie nowych kierunków w następnym roku akademickim. Nasza oferta jest więc stale rozwijana.

KNews.pl: Jakie?

K.J.: Reagujemy na to, co obserwujemy, a widzimy duże zmiany, jeśli chodzi o zainteresowania kandydatów. Popularnością cieszą się automatyzacja i robotyzacja przemysłu. Również automatyka, robotyka i mechatronika cieszyły się bardzo dużym zainteresowaniem.

Ale również kierunki kojarzone z tradycyjnym przemysłem, takie jak mechanika i budowa maszyn czy inżynieria mechaniczna, miały wielu kandydatów.

Podsumowując, uważam, że była to dobra rekrutacja. Wchodzimy w nowy rok akademicki z zadowoleniem. Ale teraz ważniejszy etap, czyli same studia, i mam nadzieję, że studenci podejmą pałeczkę.

KNews.pl: W jakim sensie?

K.J.: Wielokrotnie powtarzam: my nikogo nie nauczymy, jeżeli sam nie będzie chciał się uczyć. Możemy przedstawić ofertę, przekazać naszą wiedzę najlepiej, jak potrafimy, ale to, ile z tego student przyswoi, zależy przede wszystkim od jego motywacji i chęci. Oczywiście stosujemy różnego rodzaju mechanizmy motywujące czy dyscyplinujące: kolokwia, sprawdziany i egzaminy. One pozwalają weryfikować postępy, ale także skłaniają do systematycznej pracy.

Na studiach technicznych bardzo trudno jest zostawić wszystko na sesję, usiąść kilka dni przed egzaminem i nauczyć się całego materiału.

KNews.pl: A jak w tym wszystkim odnajduje się sztuczna inteligencja? Studenci mają dziś dostęp do narzędzi, które potrafią rozwiązywać nawet bardzo skomplikowane zadania. Czy to nie wymusza zmiany sposobu nauczania i sprawdzania wiedzy?

K.J.: Nikt dzisiaj nie ucieknie od sztucznej inteligencji. Dlatego tak istotne jest przechodzenie na kształcenie projektowe. Ma ono również znaczenie w kontekście sztucznej inteligencji.

Nie chcemy, żeby sztuczna inteligencja zastępowała umysł młodego człowieka. Powinna być narzędziem, które pomaga mu rozwiązywać problemy.

Jeżeli student otrzyma zadanie projektowe, którego rozwiązania nie znajdzie w internecie, będzie musiał samodzielnie sobie z nim poradzić.

Oczywiście może korzystać ze sztucznej inteligencji jako narzędzia wspomagającego. I bardzo dobrze, ponieważ nie chodzi o to, żeby zakazywać korzystania z nowych technologii. Chodzi o to, żeby umieć z nich właściwie korzystać.

fot.: Politechnika Łódzka

Studenci Politechniki na europejskich uczelniach

KNews.pl: Wróćmy do rozpoczętego roku akademickiego. Ilu nowych studentów przyjęliście? Jak wygląda rekrutacja w porównaniu z poprzednim rokiem?

K.J.: Rekrutacja w tym roku była lepsza niż w poprzednim. Jest to zapewne również efekt tego, że większa była liczba kandydatów zdających maturę, a więc więcej osób mogło aplikować na studia.

Niemniej wyraźnie odnotowaliśmy przyrost liczby osób rozpoczynających naukę. Na studiach stacjonarnych pierwszego stopnia mamy niemal cztery tysiące nowych studentów. To znacząca liczba i dość duży wzrost w stosunku do poprzedniego roku.

Natomiast już dzisiaj myślimy o tym, co wydarzy się za dwa lata. Obecny i przyszły rok to jeszcze okres, w którym liczba absolwentów szkół średnich będzie stosunkowo duża. Później trafimy na głęboki niż demograficzny i pojedyncze roczniki. Co wtedy będzie się działo? Tego nie wiemy, ale musimy się przygotować.

KNews.pl: W jaki sposób?

K.J.: Nasza oferta edukacyjna jest stale modernizowana. Nawet jeżeli nie otwieramy nowych kierunków, zmieniamy te, które już istnieją. Dodajemy nowe moduły, przechodzimy na kształcenie oparte na projektach i wyzwaniach, umożliwiające studentom bezpośredni udział w rozwiązywaniu problemów. Bardzo ważna jest interdyscyplinarność. Chcemy, żeby studenci mieli możliwość pracy nad zagadnieniami wymagającymi wiedzy z różnych obszarów.

Planujemy również uruchomienie nowych kierunków w następnym roku akademickim. Nasza oferta jest więc stale rozwijana.

KNews.pl: Jakie?

K.J.: Reagujemy na to, co obserwujemy, a widzimy duże zmiany, jeśli chodzi o zainteresowania kandydatów. Popularnością cieszą się automatyzacja i robotyzacja przemysłu. Również automatyka, robotyka i mechatronika cieszyły się bardzo dużym zainteresowaniem.

Ale również kierunki kojarzone z tradycyjnym przemysłem, takie jak mechanika i budowa maszyn czy inżynieria mechaniczna, miały wielu kandydatów.

Podsumowując, uważam, że była to dobra rekrutacja. Wchodzimy w nowy rok akademicki z zadowoleniem. Ale teraz ważniejszy etap, czyli same studia, i mam nadzieję, że studenci podejmą pałeczkę.

KNews.pl: W jakim sensie?

K.J.: Wielokrotnie powtarzam: my nikogo nie nauczymy, jeżeli sam nie będzie chciał się uczyć. Możemy przedstawić ofertę, przekazać naszą wiedzę najlepiej, jak potrafimy, ale to, ile z tego student przyswoi, zależy przede wszystkim od jego motywacji i chęci. Oczywiście stosujemy różnego rodzaju mechanizmy motywujące czy dyscyplinujące: kolokwia, sprawdziany i egzaminy. One pozwalają weryfikować postępy, ale także skłaniają do systematycznej pracy.

Na studiach technicznych bardzo trudno jest zostawić wszystko na sesję, usiąść kilka dni przed egzaminem i nauczyć się całego materiału.

KNews.pl: A jak w tym wszystkim odnajduje się sztuczna inteligencja? Studenci mają dziś dostęp do narzędzi, które potrafią rozwiązywać nawet bardzo skomplikowane zadania. Czy to nie wymusza zmiany sposobu nauczania i sprawdzania wiedzy?

K.J.: Nikt dzisiaj nie ucieknie od sztucznej inteligencji. Dlatego tak istotne jest przechodzenie na kształcenie projektowe. Ma ono również znaczenie w kontekście sztucznej inteligencji.

Nie chcemy, żeby sztuczna inteligencja zastępowała umysł młodego człowieka. Powinna być narzędziem, które pomaga mu rozwiązywać problemy.

Jeżeli student otrzyma zadanie projektowe, którego rozwiązania nie znajdzie w internecie, będzie musiał samodzielnie sobie z nim poradzić.

Oczywiście może korzystać ze sztucznej inteligencji jako narzędzia wspomagającego. I bardzo dobrze, ponieważ nie chodzi o to, żeby zakazywać korzystania z nowych technologii. Chodzi o to, żeby umieć z nich właściwie korzystać.

fot.: Politechnika Łódzka

Przychody z projektów badawczych nawet dwukrotnie wyższe od państwowej subwencji

KNews.pl: Porozmawiajmy jeszcze o finansach uczelni. Politechnika otrzymuje subwencję z budżetu państwa, ale realizuje również projekty badawcze, także komercyjne, we współpracy z przedsiębiorstwami. Jak duże znaczenie mają te przedsięwzięcia dla budżetu uczelni?

K.J.: Musimy pamiętać, że Politechnika otrzymuje z budżetu centralnego subwencję przeznaczoną na kształcenie i prowadzenie określonych badań. Każdy pracownik ma swoje obowiązki związane z działalnością dydaktyczną, naukową i organizacyjną.

Natomiast prowadzenie badań o charakterze aplikacyjnym wymaga dodatkowego finansowania. Czasami przedsiębiorstwa bezpośrednio zlecają nam wykonanie określonych prac. Wtedy jesteśmy usługodawcą badawczym i jest to działalność czysto komercyjna.

W innych przypadkach wspólnie z firmami tworzymy konsorcja, których celem jest rozwiązanie konkretnego problemu technologicznego. Takie przedsięwzięcia wymagają większych nakładów, ponieważ nie są to zadania, które można wykonać w tydzień czy dwa. Potrzebne są szersze badania.

Korzystamy również z finansowania programów europejskich, między innymi Horyzontu. Część projektów służy rozwojowi nauki i technologii, inne obejmują badania podstawowe, które być może dopiero w przyszłości znajdą zastosowanie. Są również przedsięwzięcia realizowane wspólnie z przedsiębiorstwami, nastawione na rozwiązanie konkretnych problemów przemysłowych.

Przykładem może być projekt, który realizowaliśmy z moim zespołem, dotyczący opracowania hybrydowego napędu samolotu. Zakładał on odzyskiwanie energii podczas zniżania się maszyny, a następnie wykorzystanie jej podczas startu, kiedy zapotrzebowanie na moc jest największe. Silniki elektryczne wspomagałyby wówczas silniki spalinowe, ograniczając zużycie paliwa, emisję zanieczyszczeń i hałas.

Wszystkie te przedsięwzięcia stanowią dodatkowe źródło przychodów Politechniki Łódzkiej.

KNews.pl: Czy to są znaczące kwoty w porównaniu z subwencją, którą uczelnia otrzymuje od państwa?

K.J.: To zależy od roku, liczby realizowanych projektów i skali podejmowanych działań. Mieliśmy jednak taki rok, w którym przychody z tych dodatkowych przedsięwzięć były dwukrotnie większe niż subwencja otrzymana od państwa.

Jestem dumny z pracowników Politechniki Łódzkiej, doktorantów i studentów, ponieważ oni naprawdę bardzo ciężko pracują. Nie jest tak, że wyciągają ręce i czekają na pieniądze z budżetu.

Mają mnóstwo pomysłów i chęci do realizowania ciekawych przedsięwzięć, również takich, które znajdują praktyczne zastosowanie. W ten sposób pozyskują dodatkowe środki dla uczelni, ale także dla siebie.

To niezwykle ważne, ponieważ subwencja, którą otrzymujemy, nie wystarcza na realizację wszystkich naszych zamierzeń. Dodatkowe przychody pozwalają nam prowadzić znacznie szerszą działalność.

Oczywiście rok, w którym przychody z dodatkowej działalności były dwukrotnie wyższe od subwencji, był wyjątkowy. Ale również w innych latach nie mówimy o pojedynczych procentach. To są dziesiątki procent wartości subwencji. Czasami jest to 50 procent, czasami nawet więcej.

Zarabiamy dodatkowo, realizując projekty badawcze i świadcząc usługi.

KNews.pl: To są ogromne pieniądze.

K.J.: Pamiętajmy jednak, że mówimy o przychodach, a nie o zyskach. Środki pozyskiwane z projektów badawczych i świadczonych usług nie są pieniędzmi, które uczelnia może w całości swobodnie przeznaczyć na inne cele. Realizacja tych przedsięwzięć również wymaga finansowania.

KNews.pl: Dziękuję za rozmowę.