Zima 2024/2025 – brutalna weryfikacja rynku pomp ciepła

Zima 2024/2025 była dla rynku pomp ciepła momentem brutalnej weryfikacji. Nie dlatego, że technologia zawiodła, lecz dlatego, że masowo została źle sprzedana, źle dobrana i źle wdrożona. W efekcie wielu użytkowników, zamiast stabilnych kosztów ogrzewania, zobaczyło wysokie rachunki za energię elektryczną, a sama idea pomp ciepła zaczęła tracić społeczne zaufanie.

To nie jest historia o „wadliwych pompach”. To historia o rynku, który w pogoni za dotacjami i szybkim zyskiem pominął podstawy inżynierii.

Pompa ciepła to system, nie urządzenie

Pompa ciepła działa – również zimą. Ale pod jednym warunkiem: musi być dopasowana do konkretnego budynku. Tymczasem w tysiącach przypadków sprzedawano ją jak produkt masowy, bez rzetelnej analizy:

• rzeczywistego zapotrzebowania cieplnego,
• stanu izolacji budynku,
• rodzaju instalacji grzewczej,
• charakterystyki pracy w niskich temperaturach.

Efekt był przewidywalny. Niedowymiarowane lub źle dobrane urządzenia w czasie mrozów przechodziły w tryb pracy z grzałkami elektrycznymi, co drastycznie podnosiło zużycie prądu. W innych przypadkach pompy były przewymiarowane, pracowały nieefektywnie i szybciej się zużywały.

To nie była awaria technologii. To była konsekwencja błędnych decyzji projektowych.

„Czyste Powietrze” – katalizator problemu

Program „Czyste Powietrze” miał przyspieszyć transformację energetyczną. W praktyce w wielu przypadkach stał się narzędziem agresywnej sprzedaży, a nie racjonalnej modernizacji.

Schemat powtarzał się w całej Polsce:

• dotacja jako główny argument,
• presja czasu na podpisanie umowy,
• brak pełnego audytu energetycznego,
• marginalizacja roli termomodernizacji.

Pompa ciepła była „wciskana” jako szybkie rozwiązanie, nawet tam, gdzie budynek nie był do tego przygotowany. Klienci często nie byli informowani, że bez ocieplenia ścian, stropów czy modernizacji instalacji grzewczej żadne urządzenie nie zapewni niskich kosztów ogrzewania.

Zima obnażyła marketingowe slogany

Gdy przyszły długotrwałe mrozy, marketing przestał działać. Zaczęła działać fizyka.

W wielu domach:

• wzrosło zużycie energii elektrycznej,
• pojawiły się problemy z komfortem cieplnym,
• rachunki okazały się wyższe niż przy wcześniejszych źródłach ciepła,
• użytkownicy stracili poczucie kontroli nad systemem.

Jednocześnie tam, gdzie inwestycja była dobrze zaprojektowana – pompy ciepła pracowały stabilnie, także przy niskich temperaturach. Różnica nie wynikała z „marki” czy „modelu”, lecz z jakości przygotowania inwestycji.

Największe ryzyko: utrata zaufania

Najpoważniejszym skutkiem nie są pojedyncze nieudane instalacje, lecz utrata zaufania do całej technologii. Dla wielu użytkowników pompa ciepła przestała być symbolem nowoczesności, a zaczęła kojarzyć się z problemami i kosztami.

To groźne również z punktu widzenia polityki energetycznej. Transformacja nie powiedzie się, jeśli będzie oparta na masowej sprzedaży źle dobranych rozwiązań i przerzucaniu ryzyka na odbiorców końcowych.

Co dalej? Mniej sprzedaży, więcej odpowiedzialności

Jeśli rynek pomp ciepła ma się odbudować, potrzebne są zmiany systemowe:

• obowiązkowe, rzetelne audyty energetyczne przed doborem urządzenia,
• jasne oddzielenie sprzedaży od projektowania instalacji,
• większy nacisk na termomodernizację jako warunek sensownej inwestycji,
• lepsza kontrola jakości projektów realizowanych z dotacji publicznych.

Pompy ciepła nie są ani cudownym lekarstwem, ani oszustwem. Są narzędziem, które działa tylko wtedy, gdy jest używane zgodnie z zasadami inżynierii, a nie marketingu.

Zima pokazała jedno bardzo wyraźnie: problemem nie była technologia. Problemem był sposób, w jaki rynek ją sprzedawał.

I ten rachunek – wizerunkowy i finansowy – dopiero zaczyna być wystawiany.