Jeszcze kilkanaście lat temu rzemieślniczy ser kozi, długo dojrzewający ser zagrodowy czy jogurt przygotowywany w niewielkiej lokalnej serowarni były w Polsce produktami niszowymi. Dzisiaj małe gospodarstwa coraz częściej konkurują jakością, recepturami i pomysłami, a ich produkty trafiają nie tylko na lokalne targi, ale również na najważniejsze branżowe konkursy.
Województwo łódzkie ma w tej dziedzinie swoich mocnych reprezentantów. Podczas pierwszej ogólnopolskiej edycji konkursu ArcySer 2026 w Minikowie nagrodzono produkty przygotowane przez niewielkie serowarnie działające w regionie. Złoty medal zdobył owocowy jogurt pitny z Szynkielewa pod Pabianicami, srebro – kefir owczy z Grodziska pod Łodzią.
To jednak nie wszystko. Oficjalna lista wyników konkursu pokazuje również dwa kolejne medale dla gospodarstwa Rarytasy od Zawiasy z Głaniszewa w gminie Warta: złoto za twaróg oraz srebro za serniczek na zimno. Oznacza to, że łódzcy producenci wrócili z Minikowa co najmniej z czterema medalami.
fot.: UMWŁ — Agnieszka Olejniczak z serowarni SERce_na_talerzu w Szynkielewie pod Pabianicami. Jej jogurt pitny Twist’n’roll zdobył złoty medal w konkursie ArcySer 2026
Zamiast kolejnego sera – jogurt z borówką
Jedną z ciekawszych historii tegorocznego konkursu napisała niewielka serowarnia SERce_na_talerzu działająca w Szynkielewie pod Pabianicami.
Prowadzi ją Agnieszka Olejniczak. W swojej pracowni przygotowuje sery świeże i dojrzewające, produkty pleśniowe, twarogi, sery wędzone, jogurty i desery. Serowarnia pracuje na mleku krowim, a jej właścicielka podkreśla, że jednym z podstawowych elementów całej produkcji jest właśnie jakość surowca.
Do ArcySera nie zgłosiła jednak klasycznego sera.
Jury otrzymało Twist’n’roll – jogurt pitny przygotowany z dodatkiem miodu lipowego pochodzącego z lokalnej pasieki oraz owoców. Konkursowa wersja zawierała ekologiczną borówkę. Olejniczak produkuje też odmiany z innymi owocami, m.in. malinami.
I właśnie ten produkt zdobył złoty medal w kategorii „Inne formy z mleka”.
To interesujące także dlatego, że pokazuje, jak zmienia się współczesne rzemieślnicze mleczarstwo. Mała serowarnia nie musi dziś opierać oferty wyłącznie na tradycyjnym twarogu czy serze dojrzewającym. Może szukać własnych receptur i konkurować produktem, który z jednej strony jest bardzo prosty, a z drugiej ma wyraźnie lokalny charakter.
fot.: UMWŁ — Sery, kefiry i jogurty z serowarni SERce_na_talerzu w Szynkielewie pod Pabianicami. W tegorocznym konkursie ArcySer 2026 złoty medal zdobył produkowany tam jogurt pitny Twist’n’roll.
Medal nie od przypadkowego jury
Znaczenie nagrody zwiększa sposób, w jaki oceniane były produkty.
W tegorocznej edycji zgłoszono ponad 230 wyrobów, a oceną zajmowało się 12-osobowe międzynarodowe jury złożone z ekspertów z Polski, Niemiec, Francji, Brazylii i Ukrainy. Wśród sędziów znaleźli się specjaliści związani także z międzynarodowymi konkursami serowarskimi.
Sama procedura konkursowa również została pomyślana tak, aby marka producenta nie wpływała na ocenę. Dostarczane próbki nie mogły posiadać oznaczeń pozwalających zidentyfikować wytwórcę. Organizator określił również dokładne zasady dotyczące wielkości próbek i sposobu ich dostarczenia.
Dla małego producenta jest to szczególnie istotne. Przy anonimowej degustacji lokalna pracownia konkuruje produktem, a nie budżetem marketingowym czy rozpoznawalnością marki.
fot.: Facebook - Groser – Grodziskie Sery Rzemieślnicze — Groser – Grodziskie Sery Rzemieślnicze to rodzinna serowarnia specjalizująca się m.in. w serach kozich i owczych. W konkursie ArcySer 2026 jej kefir owczy zdobył srebrny medal.
Kefir zamiast efektownego sera
Drugim producentem z Łódzkiego nagrodzonym w konkursie jest Groser – Grodziskie Sery Rzemieślnicze z Grodziska.
To rodzinna serowarnia, która specjalizuje się w produkcji serów oraz nabiału z mleka koziego, owczego i krowiego. Mleko kozie i owcze pochodzi z własnego gospodarstwa, natomiast krowie – od współpracującego hodowcy krów rasy Jersey. Produkcja prowadzona jest w małych partiach, a duża część pracy wykonywana jest ręcznie.
W ArcySer 2026 Groser zdobył srebrny medal za kefir owczy w kategorii „Inne formy z mleka”.
Dla serowarni z Grodziska nie jest to pierwszy konkursowy sukces. Groser ma już na koncie nagrody za sery kozie i dojrzewające, również w konkursach międzynarodowych. Producent wymienia m.in. wyróżnienia zdobyte podczas World Cheese Awards oraz Concours International de Lyon.
Serowarnia rozwija się jednak przede wszystkim wokół własnego gospodarstwa i własnej produkcji. Hodowla zwierząt, pozyskiwanie mleka, wytwarzanie serów i ich dojrzewanie pozostają częścią jednego procesu prowadzonego przez rodzinę.
Ta wersja jest mniej napuszona, mniej reklamowa i bardziej informacyjna. Nie tłumaczy czytelnikowi, co ma myśleć o kefirze ani nie buduje na siłę „historii marki”.
fot.: Urząd Mrszałkowski w Łodzi — Rarytasy od Zawiasy z Głaniszewa w gminie Warta to rodzinne gospodarstwo produkujące nabiał z mleka z własnej hodowli. W konkursie ArcySer 2026 gospodarstwo zdobyło złoty medal za twaróg oraz srebrny za serniczek na zimno.
A jest jeszcze Głaniszew. Dwa kolejne medale dla Łódzkiego
Na liście laureatów znalazło się Gospodarstwo Rolne Marek Zawiasa – Rarytasy od Zawiasy. Firma działa w Głaniszewie w gminie Warta w województwie łódzkim. I zdobyła nie jeden, ale dwa medale.
W kategorii serów świeżych, obejmującej również twarogi, złoty medal otrzymał twaróg Rarytasów od Zawiasy. Z kolei w kategorii innych form z mleka srebrnym medalem nagrodzono serniczek na zimno.
Łódzkie ma medalistów reprezentujących trzy różne miejsca i trzy nieco inne modele produkcji: Szynkielew pod Pabianicami, Grodzisko w sąsiedztwie Łodzi oraz Głaniszew w gminie Warta.
Nagrody zdobyły przy tym bardzo różne produkty: nowoczesny jogurt pitny z owocami, naturalny kefir owczy, klasyczny twaróg i mleczny deser.
fot.: Faceebok - Serce na talerzu
Od regionalnego konkursu do zawodów dla całej Polski
Sam ArcySer również szybko się zmienia.
Pierwszą edycję zorganizowano w 2022 roku jako konkurs wojewódzki. W 2024 roku w rywalizacji uczestniczyli już producenci z trzech województw. Tegoroczna edycja była pierwszą przeprowadzoną w formule ogólnopolskiej.
Organizatorem jest Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie, współpracujący przy konkursie z Fundacją Wspierania Serowarstwa Farmerskiego NA SERIO. Celem jest nie tylko wybranie najlepszych produktów, ale również promocja polskiego serowarstwa rzemieślniczego i farmerskiego.
Konkurs podzielono na kilka kategorii. Oddzielnie oceniano m.in. sery świeże i twarogi, sery miękkie dojrzewające, sery półtwarde i twarde, produkty typu pasta filata oraz pozostałe produkty mleczne.
Najważniejsza nagroda tegorocznej edycji – tytuł ArcySer 2026 dla najlepszego sera całego konkursu – przypadła Sylwestrowi Wańczykowi z Wańczykówki za „Ekologiczny Old Wańczyk”.
fot.: Marcin Romanik / UMWŁ. — Jadwiga i Mariusz Bęczkowie prowadzą w Łodzi rodzinne gospodarstwo „Produkty z zagrody”. Hodują kozy i z ich mleka wytwarzają m.in. sery, twarogi, ricottę, kefiry i jogurty.
Małe serowarnie wyrastają wokół Łodzi
Sukces regionalnych producentów pokazuje jeszcze jedno zjawisko: wokół dużego miasta rozwija się rynek niewielkich gospodarstw produkujących żywność w zupełnie innym modelu niż przemysłowe mleczarnie.
Szynkielew znajduje się tuż pod Pabianicami. Grodzisko – w bezpośrednim otoczeniu łódzkiej aglomeracji. To daje producentom dostęp do ogromnego rynku klientów, którzy coraz częściej szukają produktów lokalnych i chcą wiedzieć, gdzie oraz w jaki sposób powstała żywność.
I właśnie dlatego część nagrodzonych produktów nie trzeba szukać wyłącznie w gospodarstwach.
SERce_na_talerzu i Groser można spotkać między innymi podczas organizowanych w Łodzi sobotnich rynków „Prosto od rolnika”. Produkty sprzedawane są m.in. przy Porcie Łódź i Manufakturze.
W przypadku SERca_na_talerzu możliwe są również indywidualne zamówienia, odbiór osobisty i dowóz. Serowarnia przygotowuje nawet zestawy i deski serów z dodatkami.
Groser prowadzi natomiast własny punkt sprzedaży w Grodzisku oraz sklep internetowy.
fot.: T. Grala / UMWŁ — Nagrodzony w konkursie ArcySer 2026 jogurt pitny „Twist’n’roll” z serowarni „Serce na talerzu” w Szynkielewie pod Pabianicami. Produkt z dodatkiem miodu lipowego i ekologicznej borówki zdobył złoty medal.
Cztery medale i trzy bardzo lokalne historie
W ostatnich latach wokół Łodzi wyraźnie przybywa małych producentów serów i nabiału rzemieślniczego. Działają pod Pabianicami, w okolicach Łodzi, w gminie Warta i w kolejnych miejscowościach regionu. Część z nich zaczynała od niewielkiej sprzedaży bezpośredniej, dziś ma własne marki, stałych klientów i coraz częściej pojawia się na targach oraz konkursach. Łódzkie nie jest jeszcze regionem kojarzonym w Polsce z serowarstwem - jak np. Wielkoposlka) tak mocno jak niektóre inne części kraju, ale ta mapa wyraźnie się zagęszcza.
Weź udział w dyskusji!
Masz opinię, dodatkowy kontekst albo chcesz podzielić się własnym doświadczeniem? Zostaw komentarz pod artykułem.