Łódź przenosi stację uzdatniania wody. Inwestycja za 138,7 mln zł zakończy epokę Kalinka

Zakład Wodociągów i Kanalizacji w Łodzi podpisał umowę na budowę nowej stacji uzdatniania wody przy ul. Granicznej na Rudzie. Kontrakt ma wartość 138,7 mln zł, a wykonawca otrzyma 30 miesięcy na realizację inwestycji. Nowy obiekt zastąpi stację w Kalinku pod Rzgowem, uruchomioną ponad pół wieku temu jako element Wodociągu Sulejowskiego.

Zmiana oznacza przebudowę jednego z najważniejszych fragmentów łódzkiego systemu zaopatrzenia w wodę. Kalinko powstało w czasach, gdy miasto potrzebowało ogromnych ilości wody dla przemysłu włókienniczego, a znaczną część dostaw zapewniał system oparty na Zbiorniku Sulejowskim. Dziś Łódź korzysta z innego modelu. Woda z Zalewu Sulejowskiego nie jest już pobierana, a do miasta trafia przede wszystkim woda głębinowa.

fot.: Materiały archiwalne — Stacja w Kalinku

Kalinko zbudowano dla przemysłowej Łodzi

Stacja w Kalinku została uruchomiona w 1973 roku jako część dużego systemu przesyłowego. Wodociąg Sulejowski miał rozwiązać jeden z podstawowych problemów szybko rozwijającej się wówczas Łodzi – niedobór wody dla mieszkańców i zakładów przemysłowych. W szczytowym okresie możliwości całego systemu sięgały blisko 258 tys. metrów sześciennych na dobę.

Przez kolejne dekady warunki działania łódzkich wodociągów całkowicie się jednak zmieniły. Po upadku znacznej części przemysłu włókienniczego zużycie wody gwałtownie spadło. Równocześnie rosło znaczenie ujęć głębinowych, które zapewniają wodę o dobrej jakości i wymagają mniej rozbudowanego procesu uzdatniania niż woda powierzchniowa.

W 2004 roku Łódź zrezygnowała z poboru wody ze Zbiornika Sulejowskiego. Magistrala prowadząca w stronę miasta pozostała jednak w eksploatacji. Dziś płynie nią woda pochodząca z siedmiu głębinowych studni w Bronisławowie.

Stacja w Kalinku została tym samym przystosowana do zadania, dla którego pierwotnie nie była projektowana. Instalacje powstawały z myślą o oczyszczaniu wody powierzchniowej, wymagającej bardziej rozbudowanych procesów technologicznych. Z czasem część urządzeń zaadaptowano do wody podziemnej, ale sam zakład pozostał duży, energochłonny i kosztowny w utrzymaniu.

Według ZWiK dalsza modernizacja Kalinka byłaby mniej opłacalna niż budowa nowego obiektu dostosowanego od początku do obecnego źródła wody.

Uzdatnianie przeniesie się na Stare Chojny

Nowa stacja powstanie przy ul. Granicznej, na terenie istniejącej Pompowni Wody Chojny. Proces uzdatniania zostanie więc przesunięty o blisko 9 kilometrów w stronę Łodzi.

Źródło wody pozostanie bez zmian. Nadal będzie ona pobierana z siedmiu studni w Bronisławowie i transportowana istniejącą magistralą. Z systemu zniknie natomiast pośredni etap w Kalinku. Po uruchomieniu nowej stacji obecny obiekt ma zostać wyłączony z eksploatacji i zlikwidowany.

Lokalizacja przy Granicznej nie jest przypadkowa. Na tym terenie działa już pompownia, znajdują się zbiorniki i infrastruktura potrzebna do dalszego tłoczenia wody do miejskiej sieci. Przeniesienie uzdatniania właśnie tam skraca cały układ technologiczny i pozwala połączyć nowe urządzenia z funkcjonującym systemem.

To także powrót uzdatniania bliżej odbiorców. Kalinko znajdowało się poza granicami Łodzi, podczas gdy nowa stacja będzie działała już na terenie miasta, bezpośrednio przy jednym z kluczowych punktów dystrybucji wody.

fot.: Knews AI

30 milionów litrów na dobę

Nowa stacja ma uzdatniać średnio około 30 tys. metrów sześciennych wody dziennie. To około 30 milionów litrów na dobę.

Proces technologiczny zostanie zaprojektowany specjalnie dla wody głębinowej. W tym przypadku najważniejszym zadaniem nie jest rozbudowane oczyszczanie wody powierzchniowej, lecz usuwanie naturalnie występujących związków żelaza i manganu.

Woda będzie najpierw napowietrzana. Tlen utlenia rozpuszczone związki żelaza i wspomaga proces usuwania manganu. Następnie woda trafi do filtrów ciśnieniowych wyposażonych w odpowiednie złoża, na których zatrzymywane będą wytrącone związki mineralne.

Filtry wymagają regularnego płukania. Dlatego częścią inwestycji będzie także układ oczyszczania wód popłucznych. Woda wykorzystywana do płukania filtrów zawiera przede wszystkim związki żelaza i manganu oraz osady wyłapane podczas uzdatniania. Po oczyszczeniu część strumienia będzie mogła wracać do procesu technologicznego.

Przewidziano również budowę nowych zbiorników wody. Dokumentacja zakłada dwa obiekty o pojemności po tysiąc metrów sześciennych każdy.

fot.: Knews.pl AI

Stacja będzie produkowała część potrzebnej energii

Nowy zakład ma być wyposażony także w instalacje energetyczne. Na terenie stacji powstaną panele fotowoltaiczne oraz hydroturbina wykorzystująca energię przepływającej wody.

Hydroturbina ma odzyskiwać energię hydrauliczną w miejscu, w którym w klasycznym układzie część ciśnienia zostałaby po prostu zredukowana. Zamiast tracić tę energię, instalacja ma przekształcać ją w prąd.

Łączna moc hydroturbiny i instalacji fotowoltaicznej ma wynosić około 1 MW. Energia będzie wykorzystywana przede wszystkim na potrzeby samej stacji, w której znaczną część zużycia generują pompy, urządzenia filtracyjne, automatyka i systemy sterowania.

Nowy obiekt będzie w dużym stopniu zautomatyzowany. System sterowania ma na bieżąco kontrolować parametry wody, pracę filtrów, pomp i pozostałych urządzeń technologicznych.

fot.: ZWiK — Stacja uzdatniania wody.

Koniec infrastruktury budowanej dla innego miasta

Budowa stacji przy Granicznej domknie proces zmian, który w łódzkich wodociągach trwa od wielu lat. System budowany w latach 60. i 70. odpowiadał potrzebom miasta przemysłowego, którego fabryki zużywały gigantyczne ilości wody. Po zmianie gospodarczej ten model przestał być potrzebny w dotychczasowej skali.

Łódź zachowa ujęcia w Bronisławowie i magistralę przesyłową, ale zrezygnuje ze starej stacji w Kalinku. Uzdatnianie zostanie przeniesione do obiektu zaprojektowanego już dla wody głębinowej, obecnego poziomu zużycia oraz współczesnych wymagań energetycznych.

Dla mieszkańców inwestycja nie oznacza zmiany źródła wody. Zmieni się sposób jej przygotowania do wtłoczenia do sieci oraz miejsce, w którym ten proces będzie prowadzony. Po ponad pół wieku Kalinko przestanie być jednym z kluczowych punktów łódzkiego systemu wodociągowego.