Są tu niemal stuletnie daglezje, staw z wyspą, strumienie, lilie wodne, magnolie, różaneczniki, rośliny z gór całego świata, a nawet zaskrońce, które zadomowiły się w alpinarium. Arboretum SGGW w Rogowie jest jednym z tych miejsc, które najlepiej poznaje się bez pośpiechu. Teraz ten niezwykły ogród czeka duża inwestycja. Za ponad 40 mln zł powstanie tu Centrum Ochrony Różnorodności Biologicznej.
fot.: Marcin Urban, Filmax
Rogów jest miejscem, do którego można przyjeżdżać kilka razy w roku i za każdym razem zobaczyć trochę inny ogród.
W maju uwagę przyciągają różaneczniki i azalie. Latem nad wodą pojawiają się białe, żółte, różowe i czerwone grzybienie. We wrześniu kwitną jeszcze hortensje, pachnie orszelina, a niektóre magnolie potrafią zakwitnąć po raz drugi. Jesienią główną rolę przejmują drzewa, szczególnie liczne odmiany klonów. Arboretum ma bowiem charakter leśnego parku, a nie uporządkowanego miejskiego ogrodu.
I chyba właśnie w tym tkwi jego największy urok.
fot.: Magdalena Wiercioch, Knews.pl
Staw z wyspą, strumienie i rośliny z gór całego świata
Jednym z najbardziej lubianych miejsc w Arboretum jest alpinarium. Nie jest duże — zajmuje około 1,4 hektara — ale na niewielkiej przestrzeni powstał zupełnie inny świat.
Są tu skalne wzniesienia, strumienie, kilka oczek wodnych i duży staw o powierzchni około 500 metrów kwadratowych. Na jego środku znajduje się wyspa, na której gniazdują krzyżówki. W okolicy stawu żyją także zaskrońce.
W czerwcu powierzchnię wody zdobią grzybienie. Przy strumieniach rosną irysy, prymule, tawułki, szachownice i nawet niskie gatunki bambusów.
Łącznie w samym alpinarium można zobaczyć około 900 gatunków i odmian roślin pochodzących z gór całego świata. Są wśród nich rośliny dobrze znane, ale również takie, których podczas zwykłego spaceru po polskim lesie nigdy nie zobaczymy.
Jest też torfowisko wysokie, które funkcjonuje podobnie jak naturalne torfowiska — zasilane jest wyłącznie wodą deszczową. Rosną tam m.in. rosiczki, żurawina, bagno zwyczajne, brzoza karłowata i wełnianki.
fot.: Magdalena Wiercioch, Knews.pl
Alpinarium powstało trochę... dzięki basenowi
Historia tego miejsca ma przy tym zaskakujący początek.
W 1953 roku przy bursie studenckiej w Rogowie budowano basen kąpielowy. Po wykopie zostały duże ilości ziemi. Ówczesny kierownik Arboretum, Henryk Eder, postanowił jej nie marnować. Ziemia została wykorzystana przy budowie alpinarium. Kamienie granitowe zbierano po okolicznych wsiach, sprowadzano również wapienie potrzebne roślinom lubiącym podłoże wapienne. Całość powstawała przez kilka lat, a prace zakończyły się około 1960 roku.
Stawy także budowano metodami, które dzisiaj mogą wywołać uśmiech. W latach 50. do ich uszczelniania wykorzystywano m.in. warstwy papy łączone smołą. Arboretum zachowało zdjęcia dokumentujące te prace.
Dziś trudno uwierzyć, że spokojny staw otoczony roślinnością powstał z użyciem tak prostych technologii.
fot.: Magdalena Wiercioch, Knews.pl
Niemal stuletnie daglezje patrzą na Rogów z góry
Jeszcze starsza jest historia samych kolekcji Arboretum.
Ich początki sięgają lat 20. XX wieku. Jednym z symboli Rogowa pozostają dziś niemal stuletnie daglezje zielone. Drzewa górują nad otoczeniem i przypominają, że ogród nie powstał jako turystyczna atrakcja, lecz przede wszystkim jako miejsce nauki i eksperymentów związanych z leśnictwem.
Z czasem niewielki początkowo ogród stał się jednym z największych arboretów w Polsce.
SGGW podkreśla, że właśnie tutaj znajdują się jedne z najbogatszych i najciekawszych kolekcji drzew i krzewów w Europie Środkowo-Wschodniej.
Spacer po Rogowie jest więc trochę podróżą między kontynentami. Na jednej trasie można zobaczyć drzewa i krzewy pochodzące z Europy, Azji czy Ameryki Północnej.
fot.: Arboretum Rogów
Są magnolie, klony i rośliny, które potrafią zaskoczyć nawet jesienią
Rogów szczególnie kojarzony jest z kolekcjami magnolii, klonów, różaneczników i azalii. Wiosną ogród zmienia się wraz z kolejnymi okresami kwitnienia. Najpierw pojawiają się jedne gatunki magnolii, później różaneczniki i azalie.
Ale również późniejsze miesiące potrafią zaskoczyć. We wrześniu 2026 roku Arboretum informowało, że nadal kwitnie wiele hortensji, orszelina pięknie pachnie, a część magnolii purpurowych zakwitła po raz drugi. To miejsce, w którym trudno wskazać jeden „najlepszy” miesiąc.
Wiosna jest pełna kwiatów, lato daje możliwość długiego spaceru wśród zieleni i wody, a jesień przynosi kolory drzew, dla których wiele osób przyjeżdża do Rogowa specjalnie.
fot.: Magdalena Wiercioch, Knews.pl
Ogród, który od dziesięcioleci wymienia nasiona z całym światem
Jest jeszcze jedna mniej widoczna, ale niezwykle ciekawa strona Arboretum.
Już w 1952 roku Rogów rozpoczął międzynarodową wymianę nasion. Powstał wówczas pierwszy katalog nasion, a ogród zaczął współpracować z ponad 400 ogrodami botanicznymi i arboretami na świecie. W praktyce oznaczało to, że do niewielkiego Rogowa w centralnej Polsce przez dziesięciolecia trafiały nasiona roślin z różnych części świata. Tak budowano kolekcje, które dzisiaj oglądają kolejne pokolenia odwiedzających.I właśnie ten świat roślin ma zostać teraz jeszcze lepiej zabezpieczony.
fot.: Magdalena Wiercioch, Knews.pl
Teraz Rogów czeka inwestycja za ponad 40 mln zł
W Arboretum powstanie Centrum Ochrony Różnorodności Biologicznej SGGW. Projekt wart jest ponad 40 mln zł, z czego 25 mln zł pochodzi z Funduszy Europejskich dla Łódzkiego. Inwestycja ma zostać zakończona do 2029 roku.
Nie będzie to jednak po prostu nowy budynek postawiony obok istniejących kolekcji. Centrum ma stać się zapleczem do ochrony roślin, które są rzadkie, zagrożone albo szczególnie cenne z punktu widzenia nauki. W praktyce oznacza to miejsce, w którym będzie można je rozmnażać, przechowywać, obserwować i zabezpieczać na przyszłość.
Powstanie wielofunkcyjny obiekt z pracowniami naukowymi i salami edukacyjnymi. Wybudowane zostanie również zaplecze ze szklarnią i tunelami, gdzie rośliny będą mogły rozwijać się w kontrolowanych warunkach. To szczególnie ważne w przypadku gatunków, które trudno rozmnażają się w naturze albo których naturalne stanowiska stopniowo zanikają.
Rozbudowany zostanie także przyrodniczy bank genów. Za tym technicznym określeniem kryje się bardzo prosta idea: zachować materiał roślinny tak, aby cenne gatunki nie zniknęły bezpowrotnie. Można powiedzieć, że będzie to rodzaj biologicznego archiwum albo polisy bezpieczeństwa dla roślin.
W Rogowie ma to szczególne znaczenie, bo Arboretum od dziesięcioleci gromadzi gatunki z różnych części świata. Nowe Centrum pozwoli więc nie tylko pokazywać je odwiedzającym, ale też lepiej je chronić, badać i przekazywać kolejnym pokoleniom.
fot.: Magdalena Wiercioch, Knews.pl
Będą także łąki kwietne, miejsca dla jeży i owadów
Nowe centrum nie będzie jednak zamkniętym kompleksem przeznaczonym wyłącznie dla naukowców. Projekt obejmuje również przestrzenie dla odwiedzających.
Powstaną tereny rekreacyjne, plac zabaw i łąki kwietne. Pojawią się domki dla owadów, budki lęgowe oraz specjalne schronienia dla jeży. Arboretum zakłada, że z działalności edukacyjnej centrum będzie mogło korzystać około 70 tys. osób rocznie.
To dobrze pasuje do charakteru Rogowa, bo od lat nauka miesza się tutaj ze zwykłą przyjemnością spacerowania. Można przyjechać po wiedzę o dendrologii. Można zobaczyć rzadkie gatunki i kolekcje, których nie spotyka się w zwykłych parkach. Można też po prostu usiąść nad stawem, przejść alejkami wśród wysokich drzew i na kilka godzin zniknąć z miasta.
Nowa inwestycja ma więc rozszerzyć to, czym Rogów jest już dziś — miejscem badań, ochrony przyrody, edukacji i spokojnego kontaktu z naturą.
I być może właśnie dlatego ponad 40 mln zł przeznaczonych na Rogów jest czymś więcej niż inwestycją w kolejny budynek. To inwestycja w miejsce, które przez ponad sto lat rosło razem ze swoimi drzewami — i nadal potrafi zaskakiwać.
Weź udział w dyskusji!
Masz opinię, dodatkowy kontekst albo chcesz podzielić się własnym doświadczeniem? Zostaw komentarz pod artykułem.