Port Polska tworzy centrum ekspertów. Ma przygotowywać także programy funkcjonalne dla gmin

Port Polska uruchomił Centrum Transportu i Mobilności. Nowa jednostka będzie analizowała rozwój kolei, dróg, lotnictwa, komunikacji publicznej i transportu towarowego. Ma także wspierać samorządy i przygotowywać programy funkcjonalne dla gmin, pomagające powiązać wielkie inwestycje infrastrukturalne z lokalnym transportem.

Centrum Transportu i Mobilności, w skrócie CTM, ma połączyć kompetencje ekspertów zajmujących się różnymi gałęziami transportu. Zespół tworzą planiści, projektanci, analitycy i ekonomiści pracujący przy przedsięwzięciach realizowanych przez Port Polska.

Nowa jednostka będzie pełniła jednocześnie funkcję centrum kompetencji, ośrodka analiz strategicznych oraz zespołu projektowo-doradczego. Jej zadaniem będzie spojrzenie na transport jako na jeden wzajemnie powiązany system – obejmujący kolej, drogi, lotnictwo, transport publiczny oraz logistykę.

Eksperci mają analizować nie tylko budowę poszczególnych linii kolejowych, dróg lub lotnisk, ale również rozkłady jazdy, lokalne połączenia, węzły przesiadkowe, dostępność komunikacyjną oraz przepływ towarów.

Decyzje transportowe podejmowane obecnie będą wpływały na sposób podróżowania przez następne dziesięciolecia – podkreśla Piotr Rachwalski, członek zarządu Portu Polska odpowiedzialny za kolej.

fot.: Knews.pl

Programy funkcjonalne dla gmin

Jednym z istotnych obszarów działalności Centrum Transportu i Mobilności ma być współpraca z samorządami. CTM będzie przygotowywało programy funkcjonalne dla gmin, pomagające określić, jak powinien działać lokalny system transportowy i w jaki sposób należy połączyć go z inwestycjami realizowanymi w skali kraju.

Może to mieć szczególne znaczenie dla samorządów położonych przy projektowanych liniach kolejowych i nowych stacjach. Sama budowa linii Kolei Dużych Prędkości nie gwarantuje bowiem, że mieszkańcy rzeczywiście skorzystają z inwestycji. Konieczne będzie zapewnienie dogodnego dojazdu do stacji, skoordynowanie połączeń autobusowych i kolejowych, stworzenie parkingów oraz zaplanowanie bezpiecznych dojść i dróg rowerowych.

Programy funkcjonalne mogą być podstawą do określenia potrzeb komunikacyjnych gminy. Powinny odpowiadać między innymi na pytania o lokalizację przystanków, przebieg tras dowozowych, częstotliwość kursowania komunikacji, organizację przesiadek oraz powiązanie transportu z planowaniem przestrzennym.

Dla mniejszych gmin takie wsparcie może mieć kluczowe znaczenie. Część samorządów nie dysponuje własnymi rozbudowanymi zespołami analitycznymi i projektowymi, które mogłyby samodzielnie przeprowadzić kompleksowe badania transportowe.

Kompetencje CTM mają być wykorzystywane zarówno w przedsięwzięciach Portu Polska, jak i w projektach przygotowywanych dla administracji państwowej, samorządów oraz partnerów zagranicznych.

fot.: Port Polska

Koleje Dużych Prędkości punktem wyjścia

Jednym z najważniejszych obszarów działalności centrum będą Koleje Dużych Prędkości. CTM ma jednak analizować ich rozwój w powiązaniu z istniejącą siecią kolejową, transportem regionalnym i lokalnym oraz pozostałymi środkami komunikacji.

Ma to szczególne znaczenie dla projektowanej linii „Y”, która połączy Warszawę i Port Polska z Łodzią, a następnie zostanie poprowadzona w kierunku Wrocławia oraz Poznania.

Sama budowa nowych torów nie przesądzi o powodzeniu całego przedsięwzięcia. Potrzebne będą sprawne połączenia dowozowe, skoordynowane rozkłady jazdy i dobrze zaprojektowane węzły przesiadkowe. Gminy i miasta leżące przy nowych trasach będą musiały dostosować swoje lokalne systemy transportowe do powstającej infrastruktury.

Punktem odniesienia dla działalności CTM mają być projekty już rozwijane przez Port Polska. Należą do nich Zintegrowana Sieć Kolejowa, Horyzontalny Rozkład Jazdy, Pasażerski Model Transportowy, Lokalne Huby Mobilności oraz System Transportu Intermodalnego. Spółka pracuje również nad zakupem i leasingiem nowoczesnych pociągów w formule ROSCO.

fot.: Budimex

Tysiące kilometrów nowych i modernizowanych linii

Pierwszym z pięciu trendów wskazanych przez ekspertów CTM jest poprawa dostępności transportowej. Efekty inwestycji mają być oceniane nie tylko na podstawie liczby wybudowanych kilometrów, lecz przede wszystkim przez ich wpływ na czas podróży oraz możliwość dotarcia mieszkańców do pracy, usług publicznych i największych ośrodków gospodarczych.

Zintegrowana Sieć Kolejowa zakłada budowę około 4,7 tys. kilometrów nowych linii oraz modernizację około 5,6 tys. kilometrów istniejących tras. Korzyści z tak dużego programu będą jednak zależały od połączenia nowej infrastruktury z regionalną i lokalną ofertą przewozową.

Dla miast i gmin położonych wzdłuż przyszłych tras oznacza to konieczność wcześniejszego przygotowania własnych systemów komunikacyjnych. Bez dogodnego dojazdu do stacji nawet bardzo szybkie połączenie pomiędzy największymi ośrodkami nie zapewni mieszkańcom pełnych korzyści.

fot.: Port Polska

Prywatny kapitał może finansować inwestycje

Drugim trendem jest poszukiwanie nowych modeli finansowania infrastruktury. Skala planowanych przedsięwzięć sprawia, że środki publiczne i fundusze europejskie mogą być uzupełniane kapitałem prywatnym oraz instytucjonalnym.

Eksperci wymieniają między innymi partnerstwo publiczno-prywatne oraz regulowaną bazę aktywów. Wykorzystanie takich rozwiązań będzie wymagało odpowiedniego podziału ryzyka pomiędzy sektor publiczny i prywatnych inwestorów.

Model finansowania ma być każdorazowo dopasowywany do charakteru konkretnej inwestycji lub usługi transportowej. Nie każde przedsięwzięcie będzie mogło zostać zrealizowane według tego samego schematu.

fot.: Port Polska

Pasażer i cała jego podróż

Trzecim obszarem zmian jest kształtowanie mobilności. Planowanie transportu ma rozpoczynać się od potrzeb pasażera, a nie od decyzji o budowie pojedynczej drogi lub linii kolejowej.

Przy wyborze środka transportu coraz większe znaczenie mają czas przejazdu, niezawodność, częstotliwość połączeń, komfort oraz łatwość przesiadania się. Docelowo podróż powinna być planowana od drzwi do drzwi, z wykorzystaniem kolei dalekobieżnej i regionalnej, autobusów, komunikacji miejskiej oraz innych dostępnych środków transportu.

Takie podejście wymaga synchronizacji rozkładów jazdy. Przyjazd pociągu dużych prędkości powinien być skoordynowany z lokalnymi połączeniami kolejowymi i autobusowymi, aby pasażer nie musiał długo czekać na kontynuowanie podróży.

fot.: Port Polska

Transport towarowy ma być bardziej elastyczny

Czwarty trend dotyczy przewozów towarowych. Port Polska wskazuje na rozwój synchromodalności, czyli modelu pozwalającego elastycznie dobierać sposób przewozu ładunków w zależności od terminu dostawy, kosztów i dostępnej przepustowości.

Towary będą mogły być transportowane w ramach jednego łańcucha logistycznego koleją, samochodami i drogą morską. Warunkiem rozwoju takiego modelu jest sprawna sieć terminali intermodalnych, odpowiednia infrastruktura oraz cyfrowa koordynacja przewozów.

Dla Polski szczególnie istotne będzie powiązanie terminali z siecią kolejową, portami morskimi i najważniejszymi trasami drogowymi. Może to dodatkowo wzmocnić pozycję Polski centralnej i zachodniej jako zaplecza logistycznego dla krajowych oraz międzynarodowych łańcuchów dostaw.

fot.: Port Polska — Stacja Brzeziny

Dane mają stać się częścią infrastruktury

Piąty trend obejmuje rozwój analityki danych i kompetencji określanych jako 4.0. Modele cyfrowe mają umożliwiać prognozowanie liczby pasażerów i wielkości przewozów towarowych, porównywanie różnych wariantów inwestycji oraz ocenę ich skutków jeszcze przed rozpoczęciem budowy.

Port Polska rozwija Pasażerski Model Transportowy i Towarowy Model Transportowy. Narzędzia te mają pomagać w określaniu przyszłego popytu, koordynowaniu projektów oraz wyborze przedsięwzięć przynoszących największe korzyści mieszkańcom i gospodarce.

W praktyce dane mają stać się równie ważnym elementem systemu transportowego jak tory, drogi, dworce i terminale. Ich analiza pozwoli sprawdzić, gdzie rzeczywiście potrzebne są nowe połączenia oraz jaki wariant inwestycji będzie najbardziej efektywny.

Pięć trendów wskazanych przez ekspertów łączy jeden kierunek: odejście od planowania pojedynczych inwestycji na rzecz tworzenia spójnego systemu transportowego. Centrum Transportu i Mobilności ma przekładać dane oraz analizy na rozwiązania, które będzie można wykorzystać podczas przygotowania konkretnych projektów.