Zabrzu, jednego z najbardziej znanych ośrodków kardiologicznych w Polsce. W szpitalu im. Biegańskiego przeprowadzono dwa zabiegi, które mogą chronić przed udarem mózgu pacjentów niemogących bezpiecznie przyjmować leków przeciwkrzepliwych. To szczególnie ważne dla osób z migotaniem przedsionków, u których standardowe leczenie wiąże się z poważnym ryzykiem. Na czym polega metoda i komu może pomóc?
Dwa zabiegi w łódzkim szpitalu
W Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu im. dr. Władysława Biegańskiego w Łodzi przeprowadzono dwa zabiegi zamknięcia uszka lewego przedsionka serca. Pacjenci, u których je wykonano, cierpieli na migotanie przedsionków – chorobę zwiększającą ryzyko udaru mózgu. W ich przypadku problem był szczególnie poważny, ponieważ nie mogli bezpiecznie korzystać ze standardowego leczenia lekami przeciwkrzepliwymi.
Obaj pacjenci zmagali się również z innymi chorobami, a w przeszłości doświadczyli krwawień. Długotrwałe przyjmowanie leków, które chronią przed powstawaniem zakrzepów, mogło więc stanowić dla nich dodatkowe zagrożenie. Lekarze musieli znaleźć sposób, aby zmniejszyć ryzyko udaru, nie narażając jednocześnie chorych na niebezpieczne powikłania związane z leczeniem.
Rozwiązaniem okazało się wszczepienie niewielkiego implantu, który zamyka uszko lewego przedsionka – miejsce w sercu, gdzie mogą tworzyć się groźne zakrzepy. Dzięki temu można ograniczyć ryzyko przedostania się skrzeplin do naczyń krwionośnych prowadzących do mózgu. Co istotne, całą procedurę można przeprowadzić bez otwierania klatki piersiowej, wykorzystując specjalne cewniki wprowadzane przez naczynia krwionośne.
Dlaczego migotanie przedsionków jest tak niebezpieczne?
Migotanie przedsionków to jedno z najczęstszych zaburzeń rytmu serca. Serce zaczyna wówczas pracować nieregularnie, a jego przedsionki zamiast prawidłowo się kurczyć, wykonują szybkie, chaotyczne ruchy. W rezultacie krew nie przepływa przez nie tak sprawnie, jak powinna. Może zalegać w niektórych miejscach, sprzyjając powstawaniu zakrzepów. Szczególnie niebezpieczne jest to w lewym przedsionku serca.
Dlaczego? Ponieważ powstała tam skrzeplina może się oderwać i wraz z krwią popłynąć do mózgu. Jeśli zablokuje jedno z naczyń krwionośnych, dochodzi do udaru niedokrwiennego. Jego skutki bywają dramatyczne – od problemów z mówieniem i poruszaniem się, przez trwałą niepełnosprawność, aż po śmierć.
Skala zagrożenia jest poważna. Według danych przywoływanych w amerykańskich wytycznych kardiologicznych osoby z migotaniem przedsionków są około cztery do pięciu razy bardziej narażone na udar niedokrwienny mózgu. Wiele zależy jednak od wieku pacjenta, jego ogólnego stanu zdrowia i innych chorób, na które cierpi.
Co ważne, migotanie przedsionków nie zawsze daje wyraźne sygnały ostrzegawcze. Niektórzy odczuwają silne kołatanie serca, szybciej się męczą, mają duszności lub czują się osłabieni. Inni przez długi czas nie zauważają żadnych niepokojących objawów. Tymczasem zagrożenie udarem może istnieć nawet wtedy, gdy pacjent czuje się dobrze.
Dlatego tak duże znaczenie ma odpowiednie leczenie. U pacjentów zagrożonych udarem lekarze najczęściej stosują leki przeciwkrzepliwe, które ograniczają ryzyko powstawania niebezpiecznych skrzeplin. Problem w tym, że nie każdy może je bezpiecznie przyjmować. U części chorych leki te zwiększają ryzyko poważnych krwawień. Właśnie dla takich pacjentów zamknięcie uszka lewego przedsionka może być ważną alternatywą.
Niewielka część serca może być źródłem poważnego zagrożenia
Uszko lewego przedsionka to niewielka, przypominająca kieszonkę struktura anatomiczna będąca częścią serca. Przy prawidłowej pracy przedsionków uczestniczy w funkcjonowaniu układu krążenia. W przypadku migotania przedsionków może jednak stać się miejscem, w którym zalega krew i tworzą się skrzepliny.
Właśnie dlatego opracowano metodę jego mechanicznego zamykania. Lekarze wykorzystują specjalny implant, nazywany okluderem, który odgradza uszko od pozostałej części lewego przedsionka.

fot.: Materiały prasowy — Schemat przedstawiający serce oraz implanty wykorzystywane do przezskórnego zamykania uszka lewego przedsionka. Zabieg pomaga ograniczyć ryzyko udaru mózgu u wybranych pacjentów z migotaniem przedsionków.
Zabieg nie wymaga otwierania klatki piersiowej. Lekarz wprowadza cienki, elastyczny cewnik do żyły w okolicy pachwiny, a następnie przesuwa go przez naczynia krwionośne aż do serca. Po dotarciu do prawego przedsionka wykonuje niewielkie nakłucie w ścianie oddzielającej oba przedsionki. Dzięki temu może dostać się do lewego przedsionka i umieścić specjalny implant, który zamyka ujście uszka – niewielkiej kieszonki, w której mogą tworzyć się niebezpieczne zakrzepy.
Podczas całego zabiegu lekarze obserwują na monitorach, co dzieje się wewnątrz serca. Korzystają z ultrasonografii serca, czyli badania wykorzystującego fale dźwiękowe, oraz aparatury rentgenowskiej. Dzięki temu mogą dokładnie śledzić drogę cewnika, sprawdzić położenie implantu i upewnić się, że urządzenie jest stabilne oraz prawidłowo zamyka ujście uszka.
Kiedy implant znajdzie się na właściwym miejscu, lekarze usuwają cewniki. Samo urządzenie pozostaje w sercu na stałe. Z czasem jego powierzchnia pokrywa się tkanką organizmu, dzięki czemu implant staje się trwale wbudowany w strukturę serca.
Największą zaletą tej metody jest możliwość przeprowadzenia skomplikowanego zabiegu bez konieczności otwierania klatki piersiowej. Nie oznacza to jednak całkowitego wyeliminowania ryzyka. Mogą wystąpić krwawienia, uszkodzenia serca, zakrzepy tworzące się na powierzchni implantu lub problemy z jego prawidłowym umiejscowieniem. Dlatego procedurę wykonują odpowiednio przeszkoleni specjaliści, a pacjent wymaga starannego przygotowania i późniejszej kontroli.

fot.: Materiały prasowe — Specjaliści podczas zabiegu kardiologicznego. Nowoczesne techniki obrazowania pozwalają lekarzom precyzyjnie umieszczać implanty wewnątrz serca.
Dla kogo przeznaczona jest ta metoda?
Zamknięcie uszka lewego przedsionka nie jest zabiegiem wykonywanym rutynowo u wszystkich osób z migotaniem przedsionków. Największe znaczenie ma dla pacjentów zagrożonych udarem mózgu, którzy jednocześnie mają poważne przeciwwskazania do długotrwałego przyjmowania leków przeciwkrzepliwych.
Mogą to być na przykład osoby po ciężkich krwawieniach, szczególnie gdy ryzyko ich nawrotu uniemożliwia stosowanie standardowej terapii. W takich przypadkach lekarze muszą rozważyć dwa zagrożenia: ryzyko udaru spowodowanego zakrzepem oraz ryzyko krwawienia wynikającego z leczenia.
Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego z 2024 roku dopuszczają rozważenie przezskórnego zamknięcia uszka lewego przedsionka u pacjentów z migotaniem przedsionków i przeciwwskazaniami do długotrwałego stosowania leków przeciwkrzepliwych. Decyzja o zabiegu powinna być podejmowana indywidualnie.
Ważne jest także to, że wszczepienie okludera nie oznacza automatycznie zakończenia przyjmowania wszystkich leków przeciwzakrzepowych. Po zabiegu, zależnie od sytuacji klinicznej, może być konieczne czasowe stosowanie odpowiedniej terapii oraz wykonywanie badań kontrolnych.
Specjaliści z Zabrza wspierali łódzkich lekarzy
Łódzkich kardiologów podczas zabiegów wspierali eksperci ze Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu, w tym prof. dr hab. n. med. Zbigniew Kalarus, były prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Obecność specjalistów z jednego z najważniejszych ośrodków kardiologicznych w kraju była dodatkowym wsparciem dla zespołu szpitala im. Biegańskiego.
Same zabiegi wykonali dr n. med. Dawid Miśkowiec, dr n. med. Łukasz Jankowski oraz dr n. med. Haval Dariusz Qawoq. Za obrazowanie serca odpowiadały dr n. med. Katarzyna Wdowiak-Okrojek i dr hab. n. med. Paulina Wejner-Mik.

fot.: Lodzkie.pl — Łódzcy kardiolodzy rozwijają metody leczenia pacjentów z zaburzeniami rytmu serca. Zabiegi zamknięcia uszka lewego przedsionka przeprowadzono we współpracy ze specjalistami z Zabrza.
Szpital im. Biegańskiego rozwija zaawansowane leczenie chorób serca
Zabiegi zamknięcia uszka lewego przedsionka nie są pierwszymi zaawansowanymi procedurami kardiologicznymi wykonywanymi w szpitalu im. Biegańskiego. W ostatnich miesiącach łódzki ośrodek kilkukrotnie zwracał uwagę środowiska medycznego w Polsce dzięki operacjom realizowanym u pacjentów, którzy ze względu na wysokie ryzyko nie mogli skorzystać z klasycznych metod leczenia.
W październiku lekarze przeprowadzili drugą w Polsce operację wymiany zastawki mitralnej z wykorzystaniem techniki BATMAN. Co ciekawe, również pierwszy taki zabieg w kraju wykonano właśnie w Łodzi. Dzięki tej metodzie 69-letni pacjent uniknął kolejnej operacji wymagającej otwarcia klatki piersiowej.
Kilka miesięcy wcześniej, w kwietniu, zespół wykonał także jeden z nielicznych w Polsce zabiegów przezskórnego wszczepienia zastawki trójdzielnej metodą „zastawka w zastawkę”. Tym razem pomoc otrzymała 68-letnia pacjentka, u której wcześniej wszczepiona zastawka biologiczna przestała działać prawidłowo.
Najnowsze zabiegi dotyczą innej grupy chorych, ale wpisują się w ten sam kierunek rozwoju współczesnej kardiologii. Coraz więcej schorzeń serca można dziś leczyć za pomocą cewników i implantów wprowadzanych do organizmu przez naczynia krwionośne, bez konieczności przeprowadzania rozległej operacji. Dla pacjentów z województwa łódzkiego oznacza to dostęp do terapii, które jeszcze kilka lat temu były dostępne jedynie w nielicznych ośrodkach w kraju.



Weź udział w dyskusji!
Masz opinię, dodatkowy kontekst albo chcesz podzielić się własnym doświadczeniem? Zostaw komentarz pod artykułem.