Od grudnia pociągi dalekobieżne zaczną kursować według nowych zasad. To pierwszy krok do przebudowy całej sieci połączeń w Polsce, w której Łódź ma odegrać znacznie większą rolę. Zmiany obejmą nie tylko trasy i częstotliwość kursowania, ale w przyszłości także samych przewoźników.
13 grudnia 2026 roku PKP Intercity wprowadzi nowy sposób organizacji połączeń dalekobieżnych. Pociągi będą kursować na oznaczonych numerami liniach, w regularnych odstępach czasu. To początek wdrażania rozwiązań przewidzianych w Horyzontalnym Rozkładzie Jazdy (HRJ), który ma określać organizację pasażerskiego transportu kolejowego w Polsce w perspektywie kolejnych kilkunastu lat.
Nowy system zakłada odejście od dotychczasowego sposobu planowania połączeń przede wszystkim w cyklu rocznym. Zamiast tego ma powstać stabilna sieć tras, na których pociągi będą kursowały według powtarzalnego schematu. Na najważniejszych kierunkach odjazdy mają odbywać się co godzinę lub co dwie godziny, a połączenia dalekobieżne zostaną skoordynowane z regionalnymi i aglomeracyjnymi.
Dla Łodzi oznacza to perspektywę zasadniczej zmiany jej miejsca w krajowym systemie kolejowym. Miasto, które przez dziesięciolecia pozostawało poza częścią najważniejszych tras dalekobieżnych, ma stać się jednym z głównych punktów przyszłej sieci Kolei Dużych Prędkości.
Łódź na przecięciu nowych tras kolejowych
Największe znaczenie dla miasta będzie miała planowana linia dużych prędkości „Y”, łącząca Warszawę przez nowe lotnisko i Łódź z Wrocławiem oraz Poznaniem. Jej uruchomienie ma umożliwić prowadzenie szybkich połączeń pomiędzy największymi ośrodkami gospodarczymi zachodniej i centralnej Polski.
Horyzontalny Rozkład Jazdy na lata 2034/2035 uwzględnia już funkcjonowanie tej infrastruktury. W przyszłym układzie Łódź nie będzie wyłącznie punktem początkowym lub końcowym podróży, lecz ważnym węzłem na trasach łączących kilka metropolii.
W planach znalazły się również AeroExpressy, czyli pociągi mające kursować pomiędzy Warszawą, nowym lotniskiem Port Polska i Łodzią. Będą one elementem systemu zapewniającego dostęp do portu lotniczego, ale także dodatkowym połączeniem pomiędzy Łodzią a stolicą.
Nowa sieć ma jednocześnie wykorzystywać istniejące linie kolejowe. Pociągi dużych prędkości zostaną skoordynowane z połączeniami dalekobieżnymi obsługującymi miasta położone poza głównymi korytarzami KDP. Dzięki temu rozbudowa infrastruktury ma przynieść korzyści również pasażerom, którzy nie będą korzystać bezpośrednio z nowych linii.
fot.: Knews.pl — Łódź Fabryczna
Pociągi co godzinę lub co dwie. Koniec z przypadkowymi odjazdami
Jednym z podstawowych założeń HRJ jest wprowadzenie cyklicznego rozkładu jazdy. Pociągi na poszczególnych trasach mają kursować w regularnych odstępach czasu, a godziny ich odjazdów powinny pozostawać możliwie stałe.
– Pociągi na stałych trasach będą kursować w równych odstępach czasu i łatwych do zapamiętania godzinach, np. równo co godzinę lub co dwie. Taki cykliczny rozkład sprawia, że planowanie podróży staje się intuicyjne, a pasażer nie musi każdorazowo sprawdzać skomplikowanych tabel i uczyć się godzin odjazdów na pamięć. Jeśli nie zdąży na pociąg, to wie, kiedy przyjedzie następny – wyjaśnia Piotr Rachwalski, członek zarządu ds. kolei spółki Centralny Port Komunikacyjny, realizującej program Port Polska.
Nowy system będzie obejmował trzy kategorie połączeń dalekobieżnych: ekspresowe, pośpieszne oraz pośpieszne uzupełniające. Ich rozkłady mają być wzajemnie skoordynowane, aby umożliwić wygodne przesiadki.
W praktyce oznacza to, że pasażer podróżujący z mniejszego miasta będzie mógł dojechać pociągiem regionalnym do większego węzła, a następnie przesiąść się na połączenie dalekobieżne bez wielogodzinnego oczekiwania. Docelowo dostęp do tak zorganizowanego systemu ma być zapewniony mieszkańcom wszystkich powiatów, również poprzez połączenia autobusowe.
fot.: Knews.pl — Łódź Fabryczna
Nowy rozkład już w grudniu, pełny system dopiero za kilka lat
Schemat połączeń PKP Intercity, który zacznie obowiązywać 13 grudnia 2026 roku, nawiązuje do docelowej sieci przedstawionej w Horyzontalnym Rozkładzie Jazdy na lata 2034/2035.
Oznacza to, że część rozwiązań organizacyjnych zostanie wdrożona znacznie wcześniej niż infrastruktura Kolei Dużych Prędkości. Już teraz przewoźnik wprowadzi numerację tras oraz bardziej regularne odstępy między pociągami.
Nie należy jednak utożsamiać grudniowej zmiany z uruchomieniem pełnej sieci HRJ. Docelowy układ uwzględnia inwestycje, które dopiero powstaną, w tym linię „Y” i nową infrastrukturę związaną z Portem Polska.
Dla Łodzi oznacza to dwa etapy zmian. Pierwszy dotyczy obecnej sieci kolejowej i organizacji połączeń. Drugi będzie związany z oddaniem do użytku nowych tras dużych prędkości, które mają zwiększyć znaczenie miasta w krajowym systemie transportowym.
fot.: Knews.pl — Dworzec Łódź - Widzew
Po 2030 roku na polskie tory mogą wejść nowi przewoźnicy
Horyzontalny Rozkład Jazdy będzie również podstawą przygotowań do kolejnego etapu otwierania rynku kolejowych przewozów pasażerskich na konkurencję.
Od 2030 roku planowane są zmiany wynikające z unijnych regulacji, w tym IV pakietu kolejowego. Oznacza to, że obsługa części tras będzie mogła zostać powierzona operatorom wybranym w konkurencyjnych postępowaniach.
Nie ma zatem gwarancji, że połączenia obsługiwane obecnie przez PKP Intercity pozostaną w przyszłości w rękach tego samego przewoźnika. Z punktu widzenia pasażerów istotne ma być przede wszystkim utrzymanie odpowiedniej częstotliwości kursowania pociągów i standardu obsługi, niezależnie od tego, która firma będzie realizować przewozy.
Za przygotowanie procesu wyboru nowych operatorów odpowiada m.in. Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Port Polska i CUPT wspierają Ministerstwo Infrastruktury w pracach nad organizacją rynku po 2030 roku. Część rozwiązań przewidzianych w HRJ będzie mogła zostać wdrożona już od grudnia 2030 roku.
fot.: Knews.pl — Łódź Fabryczna
Najpierw rozkład jazdy, później inwestycje
Nowe podejście ma zmienić również sposób planowania inwestycji kolejowych. Dotychczas rozwój infrastruktury i przygotowywanie oferty przewozowej nie zawsze były elementami jednego, długoterminowego planu. HRJ zakłada odwrócenie tej kolejności: najpierw określa się, dokąd i jak często powinny kursować pociągi, a następnie ustala, jakie inwestycje są niezbędne do realizacji takiej oferty.
Nie zawsze musi to oznaczać budowę nowych linii kolejowych. W wielu przypadkach wystarczą dodatkowe perony, rozjazdy, przebudowa układu torowego albo modernizacja urządzeń sterowania ruchem. Takie inwestycje mogą zwiększyć przepustowość istniejącej infrastruktury i umożliwić uruchomienie większej liczby połączeń.
Podczas konsultacji projektu zgłoszono ponad 2500 uwag. W zaktualizowanej koncepcji uwzględniono m.in. zwiększenie liczby połączeń ekspresowych, nowe połączenie Kotliny Kłodzkiej przez Nysę i Opole w kierunku Warszawy oraz dodatkowe trasy sezonowe.
HRJ powstał na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury. Nad projektem pracował 20-osobowy zespół ekspertów Portu Polska, PKP Polskich Linii Kolejowych oraz Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Nadzór nad pracami objął Urząd Transportu Kolejowego.
Na bazie doświadczeń związanych z przygotowaniem HRJ i Zintegrowanej Sieci Kolejowej powstało również Centrum Transportu i Mobilności. Zespół skupia planistów transportu, projektantów, analityków i ekonomistów, którzy opracowują rozwiązania służące planowaniu i realizacji inwestycji transportowych.
Dla Łodzi najważniejsze będzie przełożenie tych założeń na rzeczywistą ofertę przewozową. Grudniowy rozkład jest początkiem zmian organizacyjnych, natomiast pełne wykorzystanie potencjału miasta jako węzła kolejowego będzie zależeć od uruchomienia tuneli kolejowych i nowych linii dużych prędkości.
Weź udział w dyskusji!
Masz opinię, dodatkowy kontekst albo chcesz podzielić się własnym doświadczeniem? Zostaw komentarz pod artykułem.